สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.4
ม.4 · เพิ่มเติม🔢 จำนวนและพีชคณิตอ่าน ~24 นาที

ความสัมพันธ์และฟังก์ชัน

ฟังก์ชันคือ “เครื่องจักรที่ใส่อะไรเข้าไปแล้วได้ผลลัพธ์เดียวเสมอ” — เป็นแนวคิดที่ใช้ต่อในทุกเรื่องของ ม.ปลายและแคลคูลัส

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · คู่อันดับ ความสัมพันธ์ ฟังก์ชัน โดเมนและเรนจ์ (สายเพิ่มเติม)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • หาผลคูณคาร์ทีเซียนและเขียนความสัมพันธ์ได้
  • หาโดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์และฟังก์ชันได้
  • ตรวจสอบได้ว่าความสัมพันธ์ใดเป็นฟังก์ชัน
  • หาค่าฟังก์ชันและฟังก์ชันประกอบได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ความสัมพันธ์relation

เซตของคู่อันดับ — สับเซตของผลคูณคาร์ทีเซียน

ฟังก์ชันfunction

ความสัมพันธ์ที่สมาชิกตัวหน้าแต่ละตัวจับคู่กับตัวหลังได้เพียงตัวเดียว

โดเมนdomain

เซตของสมาชิกตัวหน้าทั้งหมด (ค่าที่ใส่เข้าไปได้)

เรนจ์range

เซตของสมาชิกตัวหลังทั้งหมด (ค่าที่ออกมาได้)

6.1 คู่อันดับและผลคูณคาร์ทีเซียน

ผลคูณคาร์ทีเซียน

  • ก็ต่อเมื่อ และ ลำดับสำคัญ
  • (ยกเว้นกรณีพิเศษ)
✏️ตัวอย่าง

ให้ , จงหา และ

  1. ขั้นที่ 1จับคู่ทุกตัวของ กับทุกตัวของ
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   คู่อันดับ

6.2 ความสัมพันธ์ โดเมน และเรนจ์

  • ความสัมพันธ์ คือสับเซตใดๆ ของ
  • (โดเมน) = เซตของตัวหน้าทั้งหมดที่ปรากฏ
  • (เรนจ์) = เซตของตัวหลังทั้งหมดที่ปรากฏ
  • เขียนความสัมพันธ์แบบบอกเงื่อนไขได้ เช่น
✏️ตัวอย่าง

ให้ จงหาโดเมนและเรนจ์

  1. ขั้นที่ 1ตัวหน้า:
  2. ขั้นที่ 2ตัวหลัง: → เขียนเป็นเซตไม่นับซ้ำ

ตอบ   ·

💡หาโดเมนของฟังก์ชันที่เขียนเป็นสูตร

  • เศษส่วน — ตัวส่วนห้ามเป็นศูนย์
  • รากที่สอง — ข้างในรากต้องไม่ติดลบ
  • ลอการิทึม — ข้างในต้องมากกว่าศูนย์
  • ถ้าไม่มีข้อจำกัดข้างต้น โดเมนคือจำนวนจริงทั้งหมด
✏️ตัวอย่าง

หาโดเมนของ และ

  1. ขั้นที่ 1: ตัวส่วนห้ามเป็นศูนย์ →
  2. ขั้นที่ 2: ในรากต้องไม่ติดลบ →

ตอบ   ·

6.3 ฟังก์ชันคืออะไร

🔑นิยามแบบเข้าใจง่าย

ฟังก์ชันคือเครื่องจักรที่ ใส่ค่าเดียวกันเข้าไป ต้องได้ผลลัพธ์เดียวกันเสมอ — ห้ามใส่ ตัวเดียวแล้วได้ สองค่า

  • ตรวจจากเซตคู่อันดับ: ตัวหน้าห้ามซ้ำ (ถ้าซ้ำ ตัวหลังต้องเหมือนกันด้วย)
  • ตรวจจากกราฟ: ทดสอบเส้นตรงแนวตั้ง — ลากเส้นตั้งใดๆ ต้องตัดกราฟไม่เกิน จุด
  • ตัวหลังซ้ำได้ไม่เป็นไร เช่น ยังเป็นฟังก์ชัน
ความสัมพันธ์เป็นฟังก์ชันไหมเหตุผล
ใช่ตัวหน้าไม่ซ้ำ
ไม่ใช่ จับคู่กับสองค่า
ใช่ตัวหลังซ้ำได้
ใช่ใส่ ได้ เดียว
ไม่ใช่ ได้ และ

6.4 ค่าของฟังก์ชัน

  • หมายถึง แทน ลงในทุกที่ที่มี
  • กับ ใช้แทนกันได้
  • โดยทั่วไป — ห้ามกระจายมั่ว
✏️ตัวอย่าง

ให้ จงหา , และ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ   · ·

💡 แทน ต้องใส่วงเล็บเสมอ — เป็น ไม่ใช่

6.5 ฟังก์ชันที่ควรรู้จัก

ชื่อรูปทั่วไปกราฟ
ฟังก์ชันคงตัวเส้นตรงแนวนอน
ฟังก์ชันเชิงเส้นเส้นตรงเอียง
ฟังก์ชันกำลังสองพาราโบลา
ฟังก์ชันค่าสัมบูรณ์รูปตัว V
ฟังก์ชันขั้นบันไดปัดเศษ/ค่าโดยสารเป็นขั้นๆ
  • ฟังก์ชันหนึ่งต่อหนึ่ง — ตัวหลังไม่ซ้ำด้วย · ตรวจด้วย เส้นตรงแนวนอน ตัดไม่เกิน จุด
  • เป็นฟังก์ชัน แต่ ไม่ใช่หนึ่งต่อหนึ่ง (เพราะ )
  • เป็นหนึ่งต่อหนึ่ง

6.6 ฟังก์ชันประกอบและอินเวอร์ส (เบื้องต้น)

ฟังก์ชันประกอบ

ทำ ก่อน แล้วเอาผลไปใส่

✏️ตัวอย่าง

ให้ และ จงหา และ

  1. ขั้นที่ 1: ทำ ก่อน → → แล้ว
  2. ขั้นที่ 2: ทำ ก่อน → → แล้ว

ตอบ   ·

💡 ลำดับสำคัญมาก กับ มักได้คนละค่า อ่านจากขวาไปซ้าย (ตัวติดกับ ทำก่อน)

หาฟังก์ชันอินเวอร์ส (เมื่อเป็นหนึ่งต่อหนึ่ง)

  1. 1เขียน
  2. 2สลับ กับ
  3. 3แก้หา
  4. 4เขียนผลเป็น
✏️ตัวอย่าง

หาอินเวอร์สของ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2สลับ:
  3. ขั้นที่ 3แก้หา :

ตอบ  

💡 ตรวจง่ายๆ: ดังนั้น ต้องได้

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ผลคูณคาร์ทีเซียน

ฟังก์ชันประกอบ

ทดสอบฟังก์ชัน

ทดสอบหนึ่งต่อหนึ่ง

อินเวอร์ส

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • คิดว่าตัวหลังซ้ำแล้วไม่เป็นฟังก์ชัน (ซ้ำได้)
  • สลับลำดับฟังก์ชันประกอบ
  • ลืมข้อจำกัดของโดเมน (ตัวส่วนเป็นศูนย์ / ในรากติดลบ)
  • แทนค่าลบโดยไม่ใส่วงเล็บ

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1 แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2 เป็นฟังก์ชันหรือไม่(กดดูเฉลย)

ตอบ  ไม่เป็น — จับคู่สองค่า

ข้อ 3โดเมนของ (กดดูเฉลย)

ตอบ   หรือ

ข้อ 4 แล้ว (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 5อินเวอร์สของ (กดดูเฉลย)

ตอบ  

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด