ความสัมพันธ์และฟังก์ชัน
ฟังก์ชันคือ “เครื่องจักรที่ใส่อะไรเข้าไปแล้วได้ผลลัพธ์เดียวเสมอ” — เป็นแนวคิดที่ใช้ต่อในทุกเรื่องของ ม.ปลายและแคลคูลัส
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · คู่อันดับ ความสัมพันธ์ ฟังก์ชัน โดเมนและเรนจ์ (สายเพิ่มเติม)
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓หาผลคูณคาร์ทีเซียนและเขียนความสัมพันธ์ได้
- ✓หาโดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์และฟังก์ชันได้
- ✓ตรวจสอบได้ว่าความสัมพันธ์ใดเป็นฟังก์ชัน
- ✓หาค่าฟังก์ชันและฟังก์ชันประกอบได้
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
ความสัมพันธ์relation
เซตของคู่อันดับ — สับเซตของผลคูณคาร์ทีเซียน
ฟังก์ชันfunction
ความสัมพันธ์ที่สมาชิกตัวหน้าแต่ละตัวจับคู่กับตัวหลังได้เพียงตัวเดียว
โดเมนdomain
เซตของสมาชิกตัวหน้าทั้งหมด (ค่าที่ใส่เข้าไปได้)
เรนจ์range
เซตของสมาชิกตัวหลังทั้งหมด (ค่าที่ออกมาได้)
6.1 คู่อันดับและผลคูณคาร์ทีเซียน
ผลคูณคาร์ทีเซียน
- • ก็ต่อเมื่อ และ — ลำดับสำคัญ
- •
- • (ยกเว้นกรณีพิเศษ)
ให้ , จงหา และ
- ขั้นที่ 1จับคู่ทุกตัวของ กับทุกตัวของ
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3 ✓
ตอบ คู่อันดับ
6.2 ความสัมพันธ์ โดเมน และเรนจ์
- •ความสัมพันธ์ คือสับเซตใดๆ ของ
- • (โดเมน) = เซตของตัวหน้าทั้งหมดที่ปรากฏ
- • (เรนจ์) = เซตของตัวหลังทั้งหมดที่ปรากฏ
- •เขียนความสัมพันธ์แบบบอกเงื่อนไขได้ เช่น
ให้ จงหาโดเมนและเรนจ์
- ขั้นที่ 1ตัวหน้า:
- ขั้นที่ 2ตัวหลัง: → เขียนเป็นเซตไม่นับซ้ำ
ตอบ ·
💡หาโดเมนของฟังก์ชันที่เขียนเป็นสูตร
- ▸เศษส่วน — ตัวส่วนห้ามเป็นศูนย์
- ▸รากที่สอง — ข้างในรากต้องไม่ติดลบ
- ▸ลอการิทึม — ข้างในต้องมากกว่าศูนย์
- ▸ถ้าไม่มีข้อจำกัดข้างต้น โดเมนคือจำนวนจริงทั้งหมด
หาโดเมนของ และ
- ขั้นที่ 1: ตัวส่วนห้ามเป็นศูนย์ →
- ขั้นที่ 2: ในรากต้องไม่ติดลบ →
ตอบ ·
6.3 ฟังก์ชันคืออะไร
🔑นิยามแบบเข้าใจง่าย
ฟังก์ชันคือเครื่องจักรที่ ใส่ค่าเดียวกันเข้าไป ต้องได้ผลลัพธ์เดียวกันเสมอ — ห้ามใส่ ตัวเดียวแล้วได้ สองค่า
- •ตรวจจากเซตคู่อันดับ: ตัวหน้าห้ามซ้ำ (ถ้าซ้ำ ตัวหลังต้องเหมือนกันด้วย)
- •ตรวจจากกราฟ: ทดสอบเส้นตรงแนวตั้ง — ลากเส้นตั้งใดๆ ต้องตัดกราฟไม่เกิน จุด
- •ตัวหลังซ้ำได้ไม่เป็นไร เช่น ยังเป็นฟังก์ชัน
| ความสัมพันธ์ | เป็นฟังก์ชันไหม | เหตุผล |
|---|---|---|
| ใช่ | ตัวหน้าไม่ซ้ำ | |
| ไม่ใช่ | จับคู่กับสองค่า | |
| ใช่ | ตัวหลังซ้ำได้ | |
| ใช่ | ใส่ ได้ เดียว | |
| ไม่ใช่ | ได้ และ |
6.4 ค่าของฟังก์ชัน
- • หมายถึง แทน ลงในทุกที่ที่มี
- • กับ ใช้แทนกันได้
- • โดยทั่วไป — ห้ามกระจายมั่ว
ให้ จงหา , และ
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4
ตอบ · ·
💡 แทน ต้องใส่วงเล็บเสมอ — เป็น ไม่ใช่
6.5 ฟังก์ชันที่ควรรู้จัก
| ชื่อ | รูปทั่วไป | กราฟ |
|---|---|---|
| ฟังก์ชันคงตัว | เส้นตรงแนวนอน | |
| ฟังก์ชันเชิงเส้น | เส้นตรงเอียง | |
| ฟังก์ชันกำลังสอง | พาราโบลา | |
| ฟังก์ชันค่าสัมบูรณ์ | รูปตัว V | |
| ฟังก์ชันขั้นบันได | ปัดเศษ/ค่าโดยสาร | เป็นขั้นๆ |
- •ฟังก์ชันหนึ่งต่อหนึ่ง — ตัวหลังไม่ซ้ำด้วย · ตรวจด้วย เส้นตรงแนวนอน ตัดไม่เกิน จุด
- • เป็นฟังก์ชัน แต่ ไม่ใช่หนึ่งต่อหนึ่ง (เพราะ )
- • เป็นหนึ่งต่อหนึ่ง
6.6 ฟังก์ชันประกอบและอินเวอร์ส (เบื้องต้น)
ฟังก์ชันประกอบ
ทำ ก่อน แล้วเอาผลไปใส่
ให้ และ จงหา และ
- ขั้นที่ 1: ทำ ก่อน → → แล้ว
- ขั้นที่ 2: ทำ ก่อน → → แล้ว
ตอบ ·
💡 ลำดับสำคัญมาก — กับ มักได้คนละค่า อ่านจากขวาไปซ้าย (ตัวติดกับ ทำก่อน)
หาฟังก์ชันอินเวอร์ส (เมื่อเป็นหนึ่งต่อหนึ่ง)
- 1เขียน
- 2สลับ กับ
- 3แก้หา
- 4เขียนผลเป็น
หาอินเวอร์สของ
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2สลับ:
- ขั้นที่ 3แก้หา :
ตอบ
💡 ตรวจง่ายๆ: ดังนั้น ต้องได้ → ✓
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
ผลคูณคาร์ทีเซียน
ฟังก์ชันประกอบ
ทดสอบฟังก์ชัน
ทดสอบหนึ่งต่อหนึ่ง
อินเวอร์ส
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗คิดว่าตัวหลังซ้ำแล้วไม่เป็นฟังก์ชัน (ซ้ำได้)
- ✗สลับลำดับฟังก์ชันประกอบ
- ✗
- ✗ลืมข้อจำกัดของโดเมน (ตัวส่วนเป็นศูนย์ / ในรากติดลบ)
- ✗แทนค่าลบโดยไม่ใส่วงเล็บ
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1 แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2 เป็นฟังก์ชันหรือไม่(กดดูเฉลย)
ตอบ ไม่เป็น — จับคู่สองค่า
ข้อ 3โดเมนของ (กดดูเฉลย)
ตอบ หรือ
ข้อ 4 แล้ว (กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 5อินเวอร์สของ (กดดูเฉลย)
ตอบ
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด