สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.4
ม.4 · บทที่ 4📊 สถิติและความน่าจะเป็นอ่าน ~20 นาที

ความน่าจะเป็น

ต่อยอดจาก ม.3 — พอมีหลักการนับแล้ว เราคำนวณความน่าจะเป็นของสถานการณ์ที่ซับซ้อนได้ เช่น การจับไพ่ การหยิบลูกบอลหลายลูกพร้อมกัน

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์ (พื้นฐาน)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • ใช้หลักการนับหาจำนวนสมาชิกของแซมเปิลสเปซและเหตุการณ์ได้
  • ใช้กฎการบวกของความน่าจะเป็นได้
  • แยกเหตุการณ์ที่ไม่เกิดร่วมกันออกจากเหตุการณ์ทั่วไปได้
  • แก้โจทย์ความน่าจะเป็นที่ต้องหยิบหลายชิ้นพร้อมกัน

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

เหตุการณ์ไม่เกิดร่วมกันmutually exclusive

เกิดพร้อมกันไม่ได้ —

ส่วนเติมเต็มcomplement

เหตุการณ์ที่ ไม่เกิด เขียน

4.1 ใช้หลักการนับหาความน่าจะเป็น

ยังเป็นสูตรเดิม แค่หา ยากขึ้น

✏️ตัวอย่าง

หยิบลูกบอล ลูกพร้อมกันจากกล่องที่มีแดง ลูก น้ำเงิน ลูก ความน่าจะเป็นที่ได้แดงทั้งสองลูกเป็นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1หยิบพร้อมกัน → ลำดับไม่สำคัญ → ใช้การจัดหมู่
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  

💡 คำว่า “พร้อมกัน” เป็นสัญญาณว่าใช้ ไม่ใช่

✏️ตัวอย่าง

หยิบลูกบอล ลูกจากข้อบน ความน่าจะเป็นที่ได้คนละสีเป็นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1เลือกแดง จาก และน้ำเงิน จาก
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  

4.2 กฎการบวกของความน่าจะเป็น

กรณีทั่วไป

เมื่อเกิดร่วมกันไม่ได้ ()

🔑สาระสำคัญ

เป็นสูตรเดียวกับ ในบทเซตเป๊ะ — ต้องลบส่วนที่ซ้อนกันออก ไม่งั้นนับซ้ำ

✏️ตัวอย่าง

จับไพ่ ใบจากสำรับ ใบ ความน่าจะเป็นที่ได้ไพ่โพแดง หรือ ไพ่ K เป็นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3ซ้อนกัน: K โพแดง มี ใบ →
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  

💡 ถ้าลืมลบ จะได้ ซึ่งนับ K โพแดงสองครั้ง

✏️ตัวอย่าง

ทอดลูกเต๋า ลูก ความน่าจะเป็นที่ได้แต้ม หรือแต้ม

  1. ขั้นที่ 1เกิดพร้อมกันไม่ได้ (ลูกเต๋าลูกเดียวออกได้แต้มเดียว)
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

4.3 ส่วนเติมเต็ม — ทางลัดที่ใช้บ่อยที่สุด

ความน่าจะเป็นที่จะไม่เกิด

💡เห็นคำเหล่านี้ ให้คิดกลับด้านทันที

  • “อย่างน้อยหนึ่ง…”
  • “ไม่ทั้งหมด…”
  • “อย่างน้อย …” เมื่อ น้อย
✏️ตัวอย่าง

หยิบลูกบอล ลูกจากกล่องที่มีแดง ลูก ขาว ลูก ความน่าจะเป็นที่ได้แดงอย่างน้อย ลูกเป็นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2คิดกลับ: ไม่ได้แดงเลย = ขาวล้วน
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  

💡 ถ้านับตรงๆ ต้องแยกเป็น แดง / แดง / แดง ลูก = ทำงาน รอบ แต่คิดกลับด้านทำรอบเดียวจบ

4.4 การแปลความและใช้จริง

  • ค่าคาดหมาย เบื้องต้น: ถ้าทำ ครั้ง คาดว่าจะเกิดราว ครั้ง
  • ความน่าจะเป็นบอก แนวโน้มระยะยาว ไม่ได้บอกผลครั้งเดียว
  • ตรวจคำตอบเสมอว่าอยู่ระหว่าง ถึง
  • เขียนคำตอบเป็นเศษส่วนอย่างต่ำ หรือทศนิยม/ร้อยละตามที่โจทย์ขอ
✏️ตัวอย่าง

ถ้าความน่าจะเป็นที่เครื่องจักรผลิตของเสียเป็น ผลิต ชิ้น คาดว่าจะมีของเสียกี่ชิ้น

  1. ขั้นที่ 1

ตอบ  ประมาณ ชิ้น

💡 คำว่า “ประมาณ” สำคัญ — ของจริงอาจได้ หรือ ก็ได้ ไม่ใช่ เป๊ะ

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ความน่าจะเป็น

กฎการบวก

ไม่เกิดร่วมกัน

ส่วนเติมเต็ม

หยิบพร้อมกัน

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • ใช้ (เรียงสับเปลี่ยน) กับโจทย์หยิบพร้อมกัน (ต้องใช้ )
  • ลืมลบ ในกฎการบวก
  • โจทย์ “อย่างน้อย” ไปนับตรงๆ จนตกหล่น
  • ได้คำตอบเกิน แล้วไม่เอะใจ

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1หยิบ ลูกจาก ลูก มีกี่วิธี(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2จับไพ่ ใบ ได้ไพ่ดอกจิก ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3ถ้า , , แล้ว (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4 แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด