ความคล้าย
รูปคล้ายกัน = รูปร่างเหมือนกันแต่ขนาดต่างกัน — มุมเท่ากันหมด และด้านคู่สมนัยเป็นอัตราส่วนเดียวกัน ใช้วัดสิ่งที่วัดตรงๆ ไม่ได้ เช่น ความสูงของตึก
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · ความคล้ายของรูปสามเหลี่ยมและการนำไปใช้
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓บอกความหมายและสมบัติของรูปคล้ายได้
- ✓ใช้เงื่อนไข ม.ม. · ด.ด.ด. · ด.ม.ด. ตรวจสอบความคล้ายของสามเหลี่ยมได้
- ✓หาความยาวด้านที่ไม่ทราบค่าจากรูปคล้ายได้
- ✓ใช้อัตราส่วนพื้นที่และปริมาตรของรูปคล้ายได้
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
คล้ายกันsimilar
รูปร่างเหมือนกัน ขนาดอาจต่างกัน เขียนแทนด้วย
อัตราส่วนความคล้ายscale factor
อัตราส่วนความยาวด้านคู่สมนัยของรูปคล้าย
4.1 ความคล้าย ต่างจาก ความเท่ากันทุกประการ อย่างไร
| เท่ากันทุกประการ () | คล้ายกัน () | |
|---|---|---|
| มุมคู่สมนัย | เท่ากัน | เท่ากัน |
| ด้านคู่สมนัย | ยาวเท่ากัน | เป็นอัตราส่วนเดียวกัน |
| ขนาด | เท่ากัน | อาจต่างกัน |
| ความสัมพันธ์ | เท่ากันทุกประการ ⟹ คล้ายกัน | คล้ายกัน ⇏ เท่ากันทุกประการ |
🔑สาระสำคัญ
รูปเท่ากันทุกประการ คือรูปคล้ายที่มีอัตราส่วน — ความเท่ากันทุกประการเป็นกรณีพิเศษของความคล้าย
4.2 เงื่อนไขความคล้ายของสามเหลี่ยม
| ชื่อย่อ | เงื่อนไข | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ม.ม. (AA) | มุมสองคู่เท่ากัน | ใช้บ่อยที่สุด เพราะมุมที่สามเท่าเองอัตโนมัติ |
| ด.ด.ด. (SSS) | ด้านสามคู่เป็นอัตราส่วนเดียวกัน | ต้องเทียบครบทั้งสามคู่ |
| ด.ม.ด. (SAS) | ด้านสองคู่เป็นอัตราส่วนเดียวกัน + มุมระหว่างเท่ากัน | มุมต้องอยู่ระหว่างสองด้านนั้น |
💡ต่างจากบทความเท่ากันทุกประการตรงนี้
ม.ม.ม. ใช้พิสูจน์ความเท่ากันทุกประการไม่ได้ แต่ใช้พิสูจน์ความคล้ายได้ (แค่ ม.ม. สองคู่ก็พอ) — เพราะความคล้ายไม่สนใจขนาด
- •รูปแบบที่เจอบ่อยที่สุด: เส้นขนานตัดสามเหลี่ยม ทำให้เกิดมุมสมนัยเท่ากันสองคู่ → คล้ายกันทันที
- •อีกรูปแบบ: สามเหลี่ยมมุมฉากที่ลากเส้นสูงจากมุมฉาก จะได้สามเหลี่ยมเล็กสองรูปที่คล้ายกับรูปใหญ่
4.3 หาความยาวด้านจากรูปคล้าย
ถ้า
- 1จับคู่จุดยอดที่สมนัยกันให้ถูก (ดูจากลำดับตัวอักษรหรือจากมุมที่เท่ากัน)
- 2ตั้งสัดส่วนของด้านคู่ที่รู้ค่า กับคู่ที่ต้องการหา
- 3คูณไขว้แล้วแก้สมการ
โดย จงหา
- ขั้นที่ 1 สมนัยกับ และ สมนัยกับ
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4คูณไขว้:
- ขั้นที่ 5
ตอบ
⚠️ระวัง
ตั้งสัดส่วนให้ ด้านของรูปเดียวกันอยู่ข้างบนทั้งคู่ — ถ้าสลับรูปในเศษกับส่วน คำตอบจะกลับด้านทันที
4.4 อัตราส่วนพื้นที่และปริมาตร (ข้อสอบชอบมาก)
ถ้าอัตราส่วนความยาวเป็น
| ความยาว | พื้นที่ | ปริมาตร |
|---|---|---|
ตัวอย่างเมื่อความยาวเป็น เท่า
รูปสามเหลี่ยมสองรูปคล้ายกัน มีอัตราส่วนด้าน ถ้ารูปเล็กมีพื้นที่ ตร.ซม. รูปใหญ่มีพื้นที่เท่าใด
- ขั้นที่ 1อัตราส่วนพื้นที่
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ ตารางเซนติเมตร
💡 อย่าเผลอใช้อัตราส่วน กับพื้นที่ตรงๆ — ต้องยกกำลังสองก่อนเสมอ
4.5 การนำไปใช้ — วัดสิ่งที่วัดตรงๆ ไม่ได้
เสาสูง เมตร ทอดเงายาว เมตร ในเวลาเดียวกันตึกทอดเงายาว เมตร ตึกสูงเท่าใด
- ขั้นที่ 1แสงอาทิตย์ทำมุมเท่ากัน และทั้งคู่ตั้งฉากกับพื้น → สามเหลี่ยมสองรูปคล้ายกัน (ม.ม.)
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4
ตอบ ตึกสูง เมตร
- •แผนที่และแบบจำลอง — มาตราส่วน คืออัตราส่วนความคล้าย
- •รูปถ่าย/การย่อขยาย — ต้องคงอัตราส่วนไว้ ไม่งั้นภาพจะบิด
- •เงาและกล้อง — ใช้หลักสามเหลี่ยมคล้ายเหมือนกันหมด
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
อัตราส่วนด้าน
อัตราส่วนพื้นที่
อัตราส่วนปริมาตร
เงื่อนไขความคล้าย
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗ใช้อัตราส่วนความยาวกับพื้นที่ตรงๆ (ต้องยกกำลังสอง)
- ✗จับคู่จุดยอดสมนัยผิด ทำให้ตั้งสัดส่วนผิดคู่
- ✗สับสนว่า ม.ม.ม. ใช้กับความเท่ากันทุกประการได้ (ใช้ไม่ได้ — ใช้ได้แค่กับความคล้าย)
- ✗สลับรูปในเศษกับส่วนของสัดส่วน
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1สามเหลี่ยมคล้ายอัตราส่วนด้าน อัตราส่วนพื้นที่เท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2ทรงคล้ายอัตราส่วนด้าน อัตราส่วนปริมาตรเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3, แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 4เงื่อนไขใดใช้ได้กับความคล้ายแต่ใช้กับความเท่ากันทุกประการไม่ได้(กดดูเฉลย)
ตอบ ม.ม. (มุมสองคู่เท่ากัน)
อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย
โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด