พีระมิด กรวย และทรงกลม
ต่อจากปริซึมและทรงกระบอกใน ม.2 — ทรงที่ เรียวไปหาจุดยอด มีปริมาตรเป็น ของทรงที่มีฐานและความสูงเท่ากัน ส่วนทรงกลมมีสูตรเฉพาะของมัน
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · พื้นที่ผิวและปริมาตรของพีระมิด กรวย และทรงกลม
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓หาปริมาตรและพื้นที่ผิวของพีระมิด กรวย และทรงกลมได้
- ✓แยกความสูงเอียงกับความสูงตรงของพีระมิดและกรวยได้
- ✓แก้ปัญหารูปทรงประกอบได้
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
สูงเอียงslant height
ระยะจากยอดถึงขอบฐานตามผิวข้าง (ใช้หาพื้นที่ผิว)
สูงตรงheight
ระยะตั้งฉากจากยอดถึงฐาน (ใช้หาปริมาตร)
8.1 กฎหนึ่งในสาม
🔑หลักการที่ครอบทั้งบท
ทรงที่ เรียวไปหาจุดยอด (พีระมิด กรวย) มีปริมาตรเป็น ของทรงที่มีฐานเดียวกันและสูงเท่ากัน — เทน้ำจากกรวยลงทรงกระบอกที่ฐานและสูงเท่ากัน ต้องเท ครั้งถึงจะเต็ม
| ทรง | ปริมาตร |
|---|---|
| ปริซึม / ทรงกระบอก | |
| พีระมิด / กรวย |
8.2 พีระมิด
ปริมาตร
พื้นที่ผิว (พีระมิดตรงที่ฐานเป็นรูปปกติ)
= สูงเอียง · ผิวข้างคือสามเหลี่ยมหลายรูปรวมกัน
⚠️สูงตรง กับ สูงเอียง ใช้คนละที่
- ▸ปริมาตร ใช้ สูงตรง
- ▸พื้นที่ผิว ใช้ สูงเอียง
- ▸หากันได้ด้วยพีทาโกรัส: สำหรับพีระมิดฐานจัตุรัสด้าน
พีระมิดฐานจัตุรัสด้านยาว ซม. สูงตรง ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว
- ขั้นที่ 1ปริมาตร: →
- ขั้นที่ 2หาสูงเอียง:
- ขั้นที่ 3ผิวข้าง:
- ขั้นที่ 4พื้นที่ผิวรวม:
ตอบ ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.
8.3 กรวย
ปริมาตร
พื้นที่ผิว
= ฐาน · = ผิวข้าง (รูปพัด)
ความสัมพันธ์ของสามความยาว
กรวยรัศมี ซม. สูงตรง ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว (ตอบในรูป )
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2สูงเอียง:
- ขั้นที่ 3
ตอบ ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.
💡 โผล่มาอีกแล้ว — โจทย์กรวยชอบใช้สามพจน์พีทาโกรัสเพื่อให้ตัวเลขสวย
8.4 ทรงกลม
ปริมาตร
พื้นที่ผิว
📎ความสัมพันธ์ที่สวยงาม
ทรงกลมที่บรรจุพอดีในทรงกระบอก (รัศมีเท่ากัน สูง ) จะมีปริมาตรเป็น ของทรงกระบอกนั้นพอดี — เป็นผลที่อาร์คิมิดีสภูมิใจที่สุดจนสลักไว้บนหลุมศพ
ทรงกลมรัศมี ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว (ตอบในรูป )
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
ตอบ ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.
💡 บังเอิญเท่ากันเฉพาะตอน เท่านั้น (หน่วยก็คนละอย่าง) อย่าจำว่าเท่ากันเสมอ
8.5 สรุปสูตรทั้งหมด + รูปทรงประกอบ
| ทรง | ปริมาตร | พื้นที่ผิว |
|---|---|---|
| ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก | ||
| ทรงกระบอก | ||
| พีระมิด | ||
| กรวย | ||
| ทรงกลม |
ตารางเดียวจบทั้ง ม.2 และ ม.3
ไอศกรีมโคน = กรวยรัศมี ซม. สูง ซม. + ครึ่งทรงกลมรัศมี ซม. วางบนปาก จงหาปริมาตรรวม (ตอบในรูป )
- ขั้นที่ 1กรวย:
- ขั้นที่ 2ครึ่งทรงกลม:
- ขั้นที่ 3รวม:
ตอบ ลูกบาศก์เซนติเมตร
💡 โจทย์รูปทรงประกอบ — แยกเป็นทรงพื้นฐานทีละชิ้น คิดทีละชิ้น แล้วบวก · ถ้าถามพื้นที่ผิว อย่านับหน้าที่ติดกัน
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
พีระมิด
กรวย
ผิวกรวย
ทรงกลม
ผิวทรงกลม
สูงเอียงกรวย
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗ใช้สูงเอียงคำนวณปริมาตร (ต้องใช้สูงตรง)
- ✗ลืม ในสูตรพีระมิดและกรวย
- ✗ทรงกลมใช้ ในสูตรปริมาตร (ต้องเป็น )
- ✗โจทย์รูปทรงประกอบ นับพื้นที่ผิวหน้าที่ติดกันด้วย
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1กรวยรัศมี สูง ปริมาตรเท่าใด (รูป )(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2ทรงกลมรัศมี พื้นที่ผิวเท่าใด (รูป )(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3พีระมิดฐานจัตุรัสด้าน สูง ปริมาตรเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 4กรวยรัศมี สูงเอียง สูงตรงเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย
โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด