สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.3
ม.3 · บทที่ 8📐 การวัดและเรขาคณิตอ่าน ~20 นาที

พีระมิด กรวย และทรงกลม

ต่อจากปริซึมและทรงกระบอกใน ม.2 — ทรงที่ เรียวไปหาจุดยอด มีปริมาตรเป็น ของทรงที่มีฐานและความสูงเท่ากัน ส่วนทรงกลมมีสูตรเฉพาะของมัน

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · พื้นที่ผิวและปริมาตรของพีระมิด กรวย และทรงกลม

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • หาปริมาตรและพื้นที่ผิวของพีระมิด กรวย และทรงกลมได้
  • แยกความสูงเอียงกับความสูงตรงของพีระมิดและกรวยได้
  • แก้ปัญหารูปทรงประกอบได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

สูงเอียงslant height

ระยะจากยอดถึงขอบฐานตามผิวข้าง (ใช้หาพื้นที่ผิว)

สูงตรงheight

ระยะตั้งฉากจากยอดถึงฐาน (ใช้หาปริมาตร)

8.2 พีระมิด

ปริมาตร

พื้นที่ผิว (พีระมิดตรงที่ฐานเป็นรูปปกติ)

= สูงเอียง · ผิวข้างคือสามเหลี่ยมหลายรูปรวมกัน

⚠️สูงตรง กับ สูงเอียง ใช้คนละที่

  • ปริมาตร ใช้ สูงตรง
  • พื้นที่ผิว ใช้ สูงเอียง
  • หากันได้ด้วยพีทาโกรัส: สำหรับพีระมิดฐานจัตุรัสด้าน
✏️ตัวอย่าง

พีระมิดฐานจัตุรัสด้านยาว ซม. สูงตรง ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว

  1. ขั้นที่ 1ปริมาตร:
  2. ขั้นที่ 2หาสูงเอียง:
  3. ขั้นที่ 3ผิวข้าง:
  4. ขั้นที่ 4พื้นที่ผิวรวม:

ตอบ  ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.

8.3 กรวย

ปริมาตร

พื้นที่ผิว

= ฐาน · = ผิวข้าง (รูปพัด)

ความสัมพันธ์ของสามความยาว

✏️ตัวอย่าง

กรวยรัศมี ซม. สูงตรง ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว (ตอบในรูป )

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2สูงเอียง:
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.

💡 โผล่มาอีกแล้ว — โจทย์กรวยชอบใช้สามพจน์พีทาโกรัสเพื่อให้ตัวเลขสวย

8.4 ทรงกลม

ปริมาตร

พื้นที่ผิว

📎ความสัมพันธ์ที่สวยงาม

ทรงกลมที่บรรจุพอดีในทรงกระบอก (รัศมีเท่ากัน สูง ) จะมีปริมาตรเป็น ของทรงกระบอกนั้นพอดี — เป็นผลที่อาร์คิมิดีสภูมิใจที่สุดจนสลักไว้บนหลุมศพ

✏️ตัวอย่าง

ทรงกลมรัศมี ซม. จงหาปริมาตรและพื้นที่ผิว (ตอบในรูป )

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  ปริมาตร ลบ.ซม. · พื้นที่ผิว ตร.ซม.

💡 บังเอิญเท่ากันเฉพาะตอน เท่านั้น (หน่วยก็คนละอย่าง) อย่าจำว่าเท่ากันเสมอ

8.5 สรุปสูตรทั้งหมด + รูปทรงประกอบ

ทรงปริมาตรพื้นที่ผิว
ทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก
ทรงกระบอก
พีระมิด
กรวย
ทรงกลม

ตารางเดียวจบทั้ง ม.2 และ ม.3

✏️ตัวอย่าง

ไอศกรีมโคน = กรวยรัศมี ซม. สูง ซม. + ครึ่งทรงกลมรัศมี ซม. วางบนปาก จงหาปริมาตรรวม (ตอบในรูป )

  1. ขั้นที่ 1กรวย:
  2. ขั้นที่ 2ครึ่งทรงกลม:
  3. ขั้นที่ 3รวม:

ตอบ   ลูกบาศก์เซนติเมตร

💡 โจทย์รูปทรงประกอบ — แยกเป็นทรงพื้นฐานทีละชิ้น คิดทีละชิ้น แล้วบวก · ถ้าถามพื้นที่ผิว อย่านับหน้าที่ติดกัน

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

พีระมิด

กรวย

ผิวกรวย

ทรงกลม

ผิวทรงกลม

สูงเอียงกรวย

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • ใช้สูงเอียงคำนวณปริมาตร (ต้องใช้สูงตรง)
  • ลืม ในสูตรพีระมิดและกรวย
  • ทรงกลมใช้ ในสูตรปริมาตร (ต้องเป็น )
  • โจทย์รูปทรงประกอบ นับพื้นที่ผิวหน้าที่ติดกันด้วย

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1กรวยรัศมี สูง ปริมาตรเท่าใด (รูป )(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2ทรงกลมรัศมี พื้นที่ผิวเท่าใด (รูป )(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3พีระมิดฐานจัตุรัสด้าน สูง ปริมาตรเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4กรวยรัศมี สูงเอียง สูงตรงเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ พีระมิด กรวย และทรงกลม

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด