ความน่าจะเป็น
ความน่าจะเป็นคือตัวเลขระหว่าง ถึง ที่บอกว่าเหตุการณ์หนึ่งมีโอกาสเกิดมากแค่ไหน — หัวใจคือ นับผลลัพธ์ให้ครบและไม่ซ้ำ
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · การทดลองสุ่ม เหตุการณ์ และความน่าจะเป็น
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓เขียนแซมเปิลสเปซของการทดลองสุ่มได้
- ✓คำนวณความน่าจะเป็นของเหตุการณ์ได้
- ✓ใช้ตารางและแผนภาพต้นไม้นับผลลัพธ์ได้
- ✓รู้เท่าทันความเข้าใจผิดเรื่องความน่าจะเป็นที่พบบ่อย
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
การทดลองสุ่มrandom experiment
การกระทำที่รู้ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ทั้งหมด แต่ไม่รู้ว่าจะออกอันไหน
แซมเปิลสเปซsample space
เซตของผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ทั้งหมด เขียนแทนด้วย
เหตุการณ์event
สับเซตของแซมเปิลสเปซ — ผลลัพธ์กลุ่มที่เราสนใจ
9.1 แซมเปิลสเปซ — นับให้ครบก่อน
| การทดลอง | แซมเปิลสเปซ | จำนวนผลลัพธ์ |
|---|---|---|
| โยนเหรียญ เหรียญ | ||
| โยนเหรียญ เหรียญ | ||
| ทอดลูกเต๋า ลูก | ||
| ทอดลูกเต๋า ลูก | คู่อันดับทั้งหมด |
⚠️กับดักที่คลาสสิกที่สุด
โยนเหรียญ เหรียญ มี ผลลัพธ์ ไม่ใช่ — เพราะ “หัว-ก้อย” กับ “ก้อย-หัว” เป็นคนละผลลัพธ์ ถ้านับเป็น (สองหัว/หนึ่งหัว/ไม่มีหัว) จะได้คำตอบผิด เพราะโอกาสเกิดไม่เท่ากัน
- •กฎการคูณ: ถ้าขั้นแรกมี ทาง ขั้นสองมี ทาง รวมได้ ทาง
- •โยนเหรียญ เหรียญ → ผลลัพธ์
- •ใช้ ตาราง เมื่อมี ขั้นตอน · ใช้ แผนภาพต้นไม้ เมื่อมี ขั้นตอนขึ้นไป
9.2 ความน่าจะเป็น
เมื่อผลลัพธ์แต่ละอันมีโอกาสเกิดเท่ากัน
= จำนวนผลลัพธ์ที่เราต้องการ · = จำนวนผลลัพธ์ทั้งหมด
- • เสมอ — ได้ค่าเกิน หรือติดลบเมื่อไร แปลว่าคำนวณผิดแน่นอน
- • คือเหตุการณ์ที่ เป็นไปไม่ได้ · คือ แน่นอน
- •ผลรวมความน่าจะเป็นของทุกผลลัพธ์ในแซมเปิลสเปซ
ความน่าจะเป็นที่จะ ไม่ เกิด (ส่วนเติมเต็ม)
ทอดลูกเต๋า ลูก จงหาความน่าจะเป็นที่จะได้แต้มมากกว่า
- ขั้นที่ 1 →
- ขั้นที่ 2แต้มมากกว่า คือ →
- ขั้นที่ 3
ตอบ
ทอดลูกเต๋า ลูก จงหาความน่าจะเป็นที่ผลรวมแต้มเป็น
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2คู่ที่รวมได้ : → คู่
- ขั้นที่ 3
ตอบ
💡 ผลรวม เป็นแต้มที่ออกบ่อยที่สุดของลูกเต๋าสองลูก — จำไว้ใช้ตรวจคำตอบได้
9.3 เทคนิคการนับ
| + | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
ตารางผลรวมแต้มลูกเต๋าสองลูก (บางส่วน)
- •ทำตารางแล้ว นับช่องที่ตรงเงื่อนไข — ช้ากว่าแต่ไม่มีทางพลาด
- •แผนภาพต้นไม้: แตกกิ่งทีละขั้น นับปลายกิ่งทั้งหมด
- •ถ้าโจทย์ถาม “อย่างน้อยหนึ่ง” ให้คิดจาก ส่วนเติมเต็ม จะเร็วกว่ามาก
โยนเหรียญ เหรียญ จงหาความน่าจะเป็นที่จะได้หัวอย่างน้อย เหรียญ
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2คิดกลับด้าน: “ไม่ได้หัวเลย” มีแบบเดียวคือ →
- ขั้นที่ 3ดังนั้น “ได้หัวอย่างน้อย ”
ตอบ
💡 เห็นคำว่า “อย่างน้อย” ให้นึกถึงส่วนเติมเต็มก่อนเสมอ — นับกรณีตรงๆ จะเยอะกว่ามาก
9.4 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
⚠️เหรียญไม่มีความจำ
โยนเหรียญออกหัวติดกัน ครั้ง ครั้งที่ ยังมีโอกาสออกหัว เท่าเดิม — เหรียญไม่รู้ว่าเคยออกอะไรมาแล้ว ความเชื่อว่า “ก้อยน่าจะมาแล้ว” เรียกว่า ความเข้าใจผิดของนักพนัน
- •ผลลัพธ์ไม่ได้มีโอกาสเท่ากันเสมอ — สูตร ใช้ได้เมื่อทุกผลลัพธ์มีโอกาสเท่ากันเท่านั้น
- •ความน่าจะเป็นบอกแนวโน้มระยะยาว ไม่ได้รับประกันผลครั้งเดียว — ก็ยังพลาดได้
- •โอกาส ในล้าน ไม่ได้แปลว่าต้องทำล้านครั้งถึงจะเจอ (อาจเจอครั้งแรกก็ได้)
ในกล่องมีลูกบอลแดง ลูก น้ำเงิน ลูก หยิบ ลูก ความน่าจะเป็นที่ได้สีแดงเป็นเท่าใด
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ
💡 อย่าเผลอตอบ — ตัวส่วนคือ จำนวนทั้งหมด ไม่ใช่จำนวนของอีกสี
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
ความน่าจะเป็น
ขอบเขต
ส่วนเติมเต็ม
กฎการคูณ
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗นับผลลัพธ์ของการโยนเหรียญสองเหรียญเป็น แบบ (ที่ถูกคือ )
- ✗ใช้จำนวนของอีกกลุ่มเป็นตัวส่วน แทนที่จะใช้จำนวนทั้งหมด
- ✗ตอบค่าที่เกิน หรือติดลบ
- ✗เชื่อว่าผลครั้งก่อนมีผลต่อครั้งถัดไป (ความเข้าใจผิดของนักพนัน)
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1ทอดลูกเต๋า ลูก ได้แต้มคู่ ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2โยนเหรียญ เหรียญ ได้หัวทั้งคู่ ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3ทอดลูกเต๋า ลูก ผลรวมเป็น ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 4ถ้า แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย
โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด