สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.3
ม.3 · บทที่ 9📊 สถิติและความน่าจะเป็นอ่าน ~22 นาที

ความน่าจะเป็น

ความน่าจะเป็นคือตัวเลขระหว่าง ถึง ที่บอกว่าเหตุการณ์หนึ่งมีโอกาสเกิดมากแค่ไหน — หัวใจคือ นับผลลัพธ์ให้ครบและไม่ซ้ำ

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · การทดลองสุ่ม เหตุการณ์ และความน่าจะเป็น

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • เขียนแซมเปิลสเปซของการทดลองสุ่มได้
  • คำนวณความน่าจะเป็นของเหตุการณ์ได้
  • ใช้ตารางและแผนภาพต้นไม้นับผลลัพธ์ได้
  • รู้เท่าทันความเข้าใจผิดเรื่องความน่าจะเป็นที่พบบ่อย

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

การทดลองสุ่มrandom experiment

การกระทำที่รู้ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ทั้งหมด แต่ไม่รู้ว่าจะออกอันไหน

แซมเปิลสเปซsample space

เซตของผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ทั้งหมด เขียนแทนด้วย

เหตุการณ์event

สับเซตของแซมเปิลสเปซ — ผลลัพธ์กลุ่มที่เราสนใจ

9.1 แซมเปิลสเปซ — นับให้ครบก่อน

การทดลองแซมเปิลสเปซจำนวนผลลัพธ์
โยนเหรียญ เหรียญ
โยนเหรียญ เหรียญ
ทอดลูกเต๋า ลูก
ทอดลูกเต๋า ลูกคู่อันดับทั้งหมด

⚠️กับดักที่คลาสสิกที่สุด

โยนเหรียญ เหรียญ มี ผลลัพธ์ ไม่ใช่ — เพราะ “หัว-ก้อย” กับ “ก้อย-หัว” เป็นคนละผลลัพธ์ ถ้านับเป็น (สองหัว/หนึ่งหัว/ไม่มีหัว) จะได้คำตอบผิด เพราะโอกาสเกิดไม่เท่ากัน

  • กฎการคูณ: ถ้าขั้นแรกมี ทาง ขั้นสองมี ทาง รวมได้ ทาง
  • โยนเหรียญ เหรียญ → ผลลัพธ์
  • ใช้ ตาราง เมื่อมี ขั้นตอน · ใช้ แผนภาพต้นไม้ เมื่อมี ขั้นตอนขึ้นไป

9.2 ความน่าจะเป็น

เมื่อผลลัพธ์แต่ละอันมีโอกาสเกิดเท่ากัน

= จำนวนผลลัพธ์ที่เราต้องการ · = จำนวนผลลัพธ์ทั้งหมด

  • เสมอ — ได้ค่าเกิน หรือติดลบเมื่อไร แปลว่าคำนวณผิดแน่นอน
  • คือเหตุการณ์ที่ เป็นไปไม่ได้ · คือ แน่นอน
  • ผลรวมความน่าจะเป็นของทุกผลลัพธ์ในแซมเปิลสเปซ

ความน่าจะเป็นที่จะ ไม่ เกิด (ส่วนเติมเต็ม)

✏️ตัวอย่าง

ทอดลูกเต๋า ลูก จงหาความน่าจะเป็นที่จะได้แต้มมากกว่า

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2แต้มมากกว่า คือ
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  

✏️ตัวอย่าง

ทอดลูกเต๋า ลูก จงหาความน่าจะเป็นที่ผลรวมแต้มเป็น

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2คู่ที่รวมได้ : คู่
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  

💡 ผลรวม เป็นแต้มที่ออกบ่อยที่สุดของลูกเต๋าสองลูก — จำไว้ใช้ตรวจคำตอบได้

9.3 เทคนิคการนับ

+123456
1234567
2345678
3456789
45678910

ตารางผลรวมแต้มลูกเต๋าสองลูก (บางส่วน)

  • ทำตารางแล้ว นับช่องที่ตรงเงื่อนไข — ช้ากว่าแต่ไม่มีทางพลาด
  • แผนภาพต้นไม้: แตกกิ่งทีละขั้น นับปลายกิ่งทั้งหมด
  • ถ้าโจทย์ถาม “อย่างน้อยหนึ่ง” ให้คิดจาก ส่วนเติมเต็ม จะเร็วกว่ามาก
✏️ตัวอย่าง

โยนเหรียญ เหรียญ จงหาความน่าจะเป็นที่จะได้หัวอย่างน้อย เหรียญ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2คิดกลับด้าน: “ไม่ได้หัวเลย” มีแบบเดียวคือ
  3. ขั้นที่ 3ดังนั้น “ได้หัวอย่างน้อย

ตอบ  

💡 เห็นคำว่า “อย่างน้อย” ให้นึกถึงส่วนเติมเต็มก่อนเสมอ — นับกรณีตรงๆ จะเยอะกว่ามาก

9.4 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

⚠️เหรียญไม่มีความจำ

โยนเหรียญออกหัวติดกัน ครั้ง ครั้งที่ ยังมีโอกาสออกหัว เท่าเดิม — เหรียญไม่รู้ว่าเคยออกอะไรมาแล้ว ความเชื่อว่า “ก้อยน่าจะมาแล้ว” เรียกว่า ความเข้าใจผิดของนักพนัน

  • ผลลัพธ์ไม่ได้มีโอกาสเท่ากันเสมอ — สูตร ใช้ได้เมื่อทุกผลลัพธ์มีโอกาสเท่ากันเท่านั้น
  • ความน่าจะเป็นบอกแนวโน้มระยะยาว ไม่ได้รับประกันผลครั้งเดียว — ก็ยังพลาดได้
  • โอกาส ในล้าน ไม่ได้แปลว่าต้องทำล้านครั้งถึงจะเจอ (อาจเจอครั้งแรกก็ได้)
✏️ตัวอย่าง

ในกล่องมีลูกบอลแดง ลูก น้ำเงิน ลูก หยิบ ลูก ความน่าจะเป็นที่ได้สีแดงเป็นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  

💡 อย่าเผลอตอบ — ตัวส่วนคือ จำนวนทั้งหมด ไม่ใช่จำนวนของอีกสี

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ความน่าจะเป็น

ขอบเขต

ส่วนเติมเต็ม

กฎการคูณ

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • นับผลลัพธ์ของการโยนเหรียญสองเหรียญเป็น แบบ (ที่ถูกคือ )
  • ใช้จำนวนของอีกกลุ่มเป็นตัวส่วน แทนที่จะใช้จำนวนทั้งหมด
  • ตอบค่าที่เกิน หรือติดลบ
  • เชื่อว่าผลครั้งก่อนมีผลต่อครั้งถัดไป (ความเข้าใจผิดของนักพนัน)

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1ทอดลูกเต๋า ลูก ได้แต้มคู่ ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2โยนเหรียญ เหรียญ ได้หัวทั้งคู่ ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3ทอดลูกเต๋า ลูก ผลรวมเป็น ความน่าจะเป็นเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4ถ้า แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ ความน่าจะเป็น

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด