สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.3
ม.3 · บทที่ 7📐 การวัดและเรขาคณิตอ่าน ~22 นาที

วงกลม

สมบัติของวงกลมแทบทั้งหมดมาจากข้อเดียว — รัศมีทุกเส้นยาวเท่ากัน ทำให้เกิดสามเหลี่ยมหน้าจั่วเต็มไปหมด แล้วสมบัติอื่นก็ตามมา

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · มุม คอร์ด และเส้นสัมผัสของวงกลม

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • เรียกชื่อส่วนประกอบของวงกลมได้ถูกต้อง
  • ใช้ความสัมพันธ์ระหว่างมุมที่จุดศูนย์กลางกับมุมในส่วนโค้งได้
  • ใช้สมบัติของคอร์ดและเส้นสัมผัสหาความยาวและมุมได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

คอร์ดchord

ส่วนของเส้นตรงที่เชื่อมจุดสองจุดบนวงกลม

เส้นสัมผัสtangent

เส้นตรงที่แตะวงกลมเพียงจุดเดียว

มุมที่จุดศูนย์กลางcentral angle

มุมที่มีจุดยอดอยู่ที่จุดศูนย์กลาง

มุมในส่วนโค้งinscribed angle

มุมที่มีจุดยอดอยู่บนเส้นรอบวง

7.1 ส่วนประกอบของวงกลม

ส่วนประกอบคืออะไร
รัศมีจากจุดศูนย์กลางถึงเส้นรอบวง — ทุกเส้นยาวเท่ากัน
เส้นผ่านศูนย์กลางคอร์ดที่ผ่านจุดศูนย์กลาง = (คอร์ดที่ยาวที่สุด)
คอร์ดเชื่อมสองจุดบนวงกลม
ส่วนโค้งส่วนหนึ่งของเส้นรอบวง
เส้นสัมผัสแตะวงกลมจุดเดียว

🔑เคล็ดลับที่ใช้ได้เกือบทุกข้อ

เมื่อเจอโจทย์วงกลม ให้ ลากรัศมีเพิ่ม ไปยังจุดสำคัญ — จะได้สามเหลี่ยมหน้าจั่ว (เพราะรัศมีเท่ากัน) แล้วใช้สมบัติมุมที่ฐานเท่ากันได้ทันที

7.2 มุมที่จุดศูนย์กลาง กับ มุมในส่วนโค้ง

เมื่อรองรับส่วนโค้งเดียวกัน

  • มุมในส่วนโค้งเดียวกันเท่ากันหมด — ไม่ว่าจุดยอดจะอยู่ตรงไหนบนส่วนโค้งนั้น
  • มุมในครึ่งวงกลมเป็นมุมฉาก — เพราะมุมที่จุดศูนย์กลางเป็น ครึ่งหนึ่งคือ
  • สี่เหลี่ยมที่จุดยอดทุกจุดอยู่บนวงกลม มี มุมตรงข้ามรวมกันได้
✏️ตัวอย่าง

มุมที่จุดศูนย์กลางรองรับส่วนโค้ง กาง มุมในส่วนโค้งที่รองรับส่วนโค้งเดียวกันกางเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1มุมในส่วนโค้ง = ครึ่งหนึ่งของมุมที่จุดศูนย์กลาง
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

✏️ตัวอย่าง

เป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง จุด อยู่บนวงกลม ถ้า จงหา

  1. ขั้นที่ 1 เป็นมุมในครึ่งวงกลม →
  2. ขั้นที่ 2มุมภายในสามเหลี่ยมรวม
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  

💡 เห็นคำว่า “เส้นผ่านศูนย์กลาง” กับจุดบนวงกลมเมื่อไร ให้นึกถึงมุมฉากทันที

7.3 สมบัติของคอร์ด

  • เส้นจากจุดศูนย์กลางที่ ตั้งฉากกับคอร์ด จะแบ่งครึ่งคอร์ด นั้นพอดี
  • คอร์ดที่ยาวเท่ากัน อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางเท่ากัน (และกลับกัน)
  • คอร์ดยิ่งยาว ยิ่งอยู่ใกล้จุดศูนย์กลาง — ยาวที่สุดคือเส้นผ่านศูนย์กลาง
✏️ตัวอย่าง

วงกลมรัศมี ซม. มีคอร์ดยาว ซม. คอร์ดนี้อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1ลากเส้นจากจุดศูนย์กลางตั้งฉากกับคอร์ด → แบ่งคอร์ดครึ่งหนึ่ง ได้ ซม.
  2. ขั้นที่ 2เกิดสามเหลี่ยมมุมฉาก: ด้านตรงข้ามมุมฉาก (รัศมี) · ด้านหนึ่ง
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  ห่าง เซนติเมตร

💡 โจทย์คอร์ดเกือบทั้งหมดจบด้วยพีทาโกรัส — ลากรัศมี ลากเส้นตั้งฉาก แล้วใช้

7.4 เส้นสัมผัสวงกลม

  • เส้นสัมผัสตั้งฉากกับรัศมี ที่จุดสัมผัสเสมอ
  • จากจุดภายนอกวงกลม ลากเส้นสัมผัสได้ เส้น และ ยาวเท่ากัน
  • เส้นจากจุดภายนอกถึงจุดศูนย์กลาง แบ่งครึ่งมุม ระหว่างเส้นสัมผัสทั้งสอง
✏️ตัวอย่าง

จากจุด ห่างจากจุดศูนย์กลาง เป็นระยะ ซม. ลากเส้นสัมผัสวงกลมรัศมี ซม. เส้นสัมผัสยาวเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1เส้นสัมผัสตั้งฉากกับรัศมีที่จุดสัมผัส → เกิดสามเหลี่ยมมุมฉาก
  2. ขั้นที่ 2ด้านตรงข้ามมุมฉาก · ด้านหนึ่ง
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ   เซนติเมตร

7.5 ความยาวส่วนโค้งและพื้นที่เซกเตอร์

ส่วนโค้งและเซกเตอร์ที่มุมที่จุดศูนย์กลาง องศา

💡เคล็ดลับ

จำแค่ “เป็นเศษส่วนของวงกลมทั้งวง” — คือสัดส่วนที่เรากินไป แล้วคูณกับความยาวรอบวง/พื้นที่ทั้งวง

✏️ตัวอย่าง

วงกลมรัศมี ซม. เซกเตอร์ที่มีมุมที่จุดศูนย์กลาง มีพื้นที่เท่าใด (ตอบในรูป )

  1. ขั้นที่ 1 ของวงกลมทั้งวง
  2. ขั้นที่ 2พื้นที่ทั้งวง
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   ตารางเซนติเมตร

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

มุมที่จุดศูนย์กลาง

มุมในครึ่งวงกลม

คอร์ดกับรัศมี

เส้นสัมผัส

ความยาวส่วนโค้ง

พื้นที่เซกเตอร์

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • สลับกัน — เอามุมในส่วนโค้งคูณสอง แทนที่จะเอามุมที่จุดศูนย์กลางหารสอง
  • ลืมว่าเส้นตั้งฉากจากจุดศูนย์กลางแบ่งคอร์ดครึ่งหนึ่ง (ใช้ความยาวคอร์ดเต็มไปคำนวณ)
  • ลืมว่าเส้นสัมผัสตั้งฉากกับรัศมี ทำให้ใช้พีทาโกรัสผิดด้าน
  • ใช้ แทน ในสูตรเซกเตอร์

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1มุมที่จุดศูนย์กลาง มุมในส่วนโค้งเดียวกันกางเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2มุมในครึ่งวงกลมกางกี่องศา(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3วงกลมรัศมี คอร์ดยาว ห่างจากจุดศูนย์กลางเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4วงกลมรัศมี เซกเตอร์มุม พื้นที่เท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ วงกลม

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด