การแปลงทางเรขาคณิต
การเลื่อนขนาน สะท้อน และหมุน เปลี่ยนแค่ตำแหน่ง/ทิศทาง แต่ ขนาดและรูปร่างไม่เปลี่ยน ภาพที่ได้จึงเท่ากันทุกประการกับรูปต้นแบบเสมอ
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · การเลื่อนขนาน การสะท้อน และการหมุน
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓บอกความหมายและสมบัติของการเลื่อนขนาน การสะท้อน และการหมุนได้
- ✓หาพิกัดของภาพที่ได้จากการแปลงบนระนาบพิกัดได้
- ✓ระบุได้ว่ารูปคู่หนึ่งเกิดจากการแปลงชนิดใด
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
การแปลงtransformation
การย้าย/พลิก/หมุนรูปเรขาคณิตไปยังตำแหน่งใหม่
ภาพimage
รูปที่ได้หลังการแปลง มักเขียนด้วยเครื่องหมายไพรม์ เช่น
การแปลงที่รักษาระยะisometry
การแปลงที่ไม่ทำให้ขนาดหรือรูปร่างเปลี่ยน
4.1 การแปลงทั้งสามแบบ
| การแปลง | ทำอะไร | สิ่งที่ต้องระบุ |
|---|---|---|
| เลื่อนขนาน | ย้ายทั้งรูปไปทางเดียวกัน ระยะเท่ากัน | ทิศทางและระยะ |
| สะท้อน | พลิกรูปข้ามเส้น เหมือนส่องกระจก | เส้นสะท้อน |
| หมุน | หมุนรูปรอบจุดหนึ่ง | จุดหมุน มุม และทิศ |
🔑สมบัติร่วมของทั้งสามแบบ
- ▸ความยาวด้านไม่เปลี่ยน · ขนาดมุมไม่เปลี่ยน
- ▸ภาพที่ได้จึง เท่ากันทุกประการ กับรูปต้นแบบเสมอ
- ▸ต่างกันแค่ตำแหน่ง (และทิศทางการเรียงจุด ในกรณีการสะท้อน)
4.2 การเลื่อนขนาน
- •ทุกจุดเคลื่อนที่ไปในทิศเดียวกันด้วยระยะเท่ากัน
- •เส้นที่ลากจากจุดเดิมไปจุดใหม่ทุกเส้นจะ ขนานกันและยาวเท่ากัน
- •รูปที่ได้ หันทางเดิม ไม่พลิกไม่หมุน
กฎพิกัด — เลื่อนไปทางขวา และขึ้น
เลื่อน ที่มี ไปทางขวา และลง หน่วย
- ขั้นที่ 1ขวา → บวก ด้วย · ลง → ลบ ด้วย
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4
ตอบ
4.3 การสะท้อน
- •จุดกับภาพของมันอยู่ คนละฝั่งของเส้นสะท้อน และห่างเท่ากัน
- •เส้นที่เชื่อมจุดกับภาพจะ ตั้งฉาก กับเส้นสะท้อนเสมอ
- •จุดที่อยู่บนเส้นสะท้อนพอดี จะอยู่ที่เดิม
- •การเรียงจุด (ตามเข็ม/ทวนเข็ม) จะ กลับด้าน — นี่คือจุดต่างจากการเลื่อนและการหมุน
| สะท้อนข้าม | กลายเป็น |
|---|---|
| แกน | |
| แกน | |
| เส้น | |
| จุดกำเนิด |
กฎพิกัดของการสะท้อนที่ใช้บ่อย
สะท้อนจุด ข้ามแกน
- ขั้นที่ 1สะท้อนข้ามแกน → กลับเครื่องหมายของ
- ขั้นที่ 2
ตอบ
4.4 การหมุน
- •ต้องระบุ จุดหมุน · ขนาดมุม · ทิศทาง (ตามเข็มหรือทวนเข็ม) ให้ครบ
- •ทุกจุดอยู่ห่างจากจุดหมุนเท่าเดิมเสมอ (หมุนบนวงกลม)
- •หมุน = กลับที่เดิม · หมุนทวนเข็ม = หมุนตามเข็ม
| มุม | กลายเป็น |
|---|---|
กฎพิกัดเมื่อหมุนรอบจุดกำเนิด (ทวนเข็มนาฬิกา)
หมุนจุด รอบจุดกำเนิดทวนเข็มนาฬิกา
- ขั้นที่ 1ใช้กฎ
- ขั้นที่ 2
ตอบ
💡 ตรวจง่ายๆ: ระยะจากจุดกำเนิดต้องเท่าเดิม — และ ✓
4.5 การนำไปใช้
- •ลวดลายผ้า/กระเบื้อง เกิดจากการเลื่อนขนานซ้ำๆ
- •สมมาตรของผีเสื้อ ใบไม้ ตัวอักษร คือการสะท้อน
- •ใบพัด กังหัน เข็มนาฬิกา คือการหมุน
- •ตัวอักษรที่สะท้อนแล้วเหมือนเดิม เช่น A, H, M, T, U (สมมาตรแนวตั้ง)
รูปสามเหลี่ยมหนึ่งมีจุดยอด ถ้าสะท้อนข้ามแกน แล้วเลื่อนขึ้น หน่วย จุดยอดใหม่คือ
- ขั้นที่ 1สะท้อนข้ามแกน : →
- ขั้นที่ 2เลื่อนขึ้น : บวก ด้วย →
ตอบ
💡 ทำทีละขั้นตามลำดับที่โจทย์บอก — สลับลำดับแล้วคำตอบมักไม่เหมือนกัน
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
เลื่อนขนาน
สะท้อนแกน X
สะท้อนแกน Y
หมุนทวนเข็ม 90°
หมุน 180°
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗สับสนการสะท้อนข้ามแกน X กับแกน Y (จำ: สะท้อนข้ามแกนไหน แกนนั้นคงเดิม อีกตัวกลับเครื่องหมาย)
- ✗หมุนโดยไม่ดูทิศทาง (ตามเข็ม/ทวนเข็มให้ผลต่างกัน)
- ✗คิดว่าการแปลงทำให้รูปใหญ่ขึ้น/เล็กลง (ไม่เปลี่ยนขนาดเลย)
- ✗ทำการแปลงสองขั้นแบบสลับลำดับ
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1สะท้อน ข้ามแกน (กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2หมุน รอบจุดกำเนิดทวนเข็ม (กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3เลื่อน ไปทางซ้าย และลง (กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 4การแปลงแบบใดที่ทำให้ลำดับการเรียงจุดกลับด้าน(กดดูเฉลย)
ตอบ การสะท้อน
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด