สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.2
ม.2 · บทที่ 4📐 การวัดและเรขาคณิตอ่าน ~18 นาที

การแปลงทางเรขาคณิต

การเลื่อนขนาน สะท้อน และหมุน เปลี่ยนแค่ตำแหน่ง/ทิศทาง แต่ ขนาดและรูปร่างไม่เปลี่ยน ภาพที่ได้จึงเท่ากันทุกประการกับรูปต้นแบบเสมอ

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · การเลื่อนขนาน การสะท้อน และการหมุน

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • บอกความหมายและสมบัติของการเลื่อนขนาน การสะท้อน และการหมุนได้
  • หาพิกัดของภาพที่ได้จากการแปลงบนระนาบพิกัดได้
  • ระบุได้ว่ารูปคู่หนึ่งเกิดจากการแปลงชนิดใด

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

การแปลงtransformation

การย้าย/พลิก/หมุนรูปเรขาคณิตไปยังตำแหน่งใหม่

ภาพimage

รูปที่ได้หลังการแปลง มักเขียนด้วยเครื่องหมายไพรม์ เช่น

การแปลงที่รักษาระยะisometry

การแปลงที่ไม่ทำให้ขนาดหรือรูปร่างเปลี่ยน

4.1 การแปลงทั้งสามแบบ

การแปลงทำอะไรสิ่งที่ต้องระบุ
เลื่อนขนานย้ายทั้งรูปไปทางเดียวกัน ระยะเท่ากันทิศทางและระยะ
สะท้อนพลิกรูปข้ามเส้น เหมือนส่องกระจกเส้นสะท้อน
หมุนหมุนรูปรอบจุดหนึ่งจุดหมุน มุม และทิศ

🔑สมบัติร่วมของทั้งสามแบบ

  • ความยาวด้านไม่เปลี่ยน · ขนาดมุมไม่เปลี่ยน
  • ภาพที่ได้จึง เท่ากันทุกประการ กับรูปต้นแบบเสมอ
  • ต่างกันแค่ตำแหน่ง (และทิศทางการเรียงจุด ในกรณีการสะท้อน)

4.2 การเลื่อนขนาน

  • ทุกจุดเคลื่อนที่ไปในทิศเดียวกันด้วยระยะเท่ากัน
  • เส้นที่ลากจากจุดเดิมไปจุดใหม่ทุกเส้นจะ ขนานกันและยาวเท่ากัน
  • รูปที่ได้ หันทางเดิม ไม่พลิกไม่หมุน

กฎพิกัด — เลื่อนไปทางขวา และขึ้น

✏️ตัวอย่าง

เลื่อน ที่มี ไปทางขวา และลง หน่วย

  1. ขั้นที่ 1ขวา → บวก ด้วย · ลง → ลบ ด้วย
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  

4.3 การสะท้อน

  • จุดกับภาพของมันอยู่ คนละฝั่งของเส้นสะท้อน และห่างเท่ากัน
  • เส้นที่เชื่อมจุดกับภาพจะ ตั้งฉาก กับเส้นสะท้อนเสมอ
  • จุดที่อยู่บนเส้นสะท้อนพอดี จะอยู่ที่เดิม
  • การเรียงจุด (ตามเข็ม/ทวนเข็ม) จะ กลับด้าน — นี่คือจุดต่างจากการเลื่อนและการหมุน
สะท้อนข้าม กลายเป็น
แกน
แกน
เส้น
จุดกำเนิด

กฎพิกัดของการสะท้อนที่ใช้บ่อย

✏️ตัวอย่าง

สะท้อนจุด ข้ามแกน

  1. ขั้นที่ 1สะท้อนข้ามแกน → กลับเครื่องหมายของ
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

4.4 การหมุน

  • ต้องระบุ จุดหมุน · ขนาดมุม · ทิศทาง (ตามเข็มหรือทวนเข็ม) ให้ครบ
  • ทุกจุดอยู่ห่างจากจุดหมุนเท่าเดิมเสมอ (หมุนบนวงกลม)
  • หมุน = กลับที่เดิม · หมุนทวนเข็ม = หมุนตามเข็ม
มุม กลายเป็น

กฎพิกัดเมื่อหมุนรอบจุดกำเนิด (ทวนเข็มนาฬิกา)

✏️ตัวอย่าง

หมุนจุด รอบจุดกำเนิดทวนเข็มนาฬิกา

  1. ขั้นที่ 1ใช้กฎ
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

💡 ตรวจง่ายๆ: ระยะจากจุดกำเนิดต้องเท่าเดิม — และ

4.5 การนำไปใช้

  • ลวดลายผ้า/กระเบื้อง เกิดจากการเลื่อนขนานซ้ำๆ
  • สมมาตรของผีเสื้อ ใบไม้ ตัวอักษร คือการสะท้อน
  • ใบพัด กังหัน เข็มนาฬิกา คือการหมุน
  • ตัวอักษรที่สะท้อนแล้วเหมือนเดิม เช่น A, H, M, T, U (สมมาตรแนวตั้ง)
✏️ตัวอย่าง

รูปสามเหลี่ยมหนึ่งมีจุดยอด ถ้าสะท้อนข้ามแกน แล้วเลื่อนขึ้น หน่วย จุดยอดใหม่คือ

  1. ขั้นที่ 1สะท้อนข้ามแกน :
  2. ขั้นที่ 2เลื่อนขึ้น : บวก ด้วย

ตอบ  

💡 ทำทีละขั้นตามลำดับที่โจทย์บอก — สลับลำดับแล้วคำตอบมักไม่เหมือนกัน

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

เลื่อนขนาน

สะท้อนแกน X

สะท้อนแกน Y

หมุนทวนเข็ม 90°

หมุน 180°

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • สับสนการสะท้อนข้ามแกน X กับแกน Y (จำ: สะท้อนข้ามแกนไหน แกนนั้นคงเดิม อีกตัวกลับเครื่องหมาย)
  • หมุนโดยไม่ดูทิศทาง (ตามเข็ม/ทวนเข็มให้ผลต่างกัน)
  • คิดว่าการแปลงทำให้รูปใหญ่ขึ้น/เล็กลง (ไม่เปลี่ยนขนาดเลย)
  • ทำการแปลงสองขั้นแบบสลับลำดับ

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1สะท้อน ข้ามแกน (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2หมุน รอบจุดกำเนิดทวนเข็ม (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3เลื่อน ไปทางซ้าย และลง (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4การแปลงแบบใดที่ทำให้ลำดับการเรียงจุดกลับด้าน(กดดูเฉลย)

ตอบ  การสะท้อน

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด