สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.2
ม.2 · บทที่ 7📊 สถิติและความน่าจะเป็นอ่าน ~20 นาที

สถิติ (2)

ต่อยอดจาก ม.1 — เพิ่มเครื่องมือนำเสนอที่ “เห็นการกระจายของข้อมูล” ได้ คือแผนภาพจุด แผนภาพต้น-ใบ และฮิสโทแกรม พร้อมการเลือกค่ากลางให้เหมาะ

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · แผนภาพจุด แผนภาพต้น-ใบ ฮิสโทแกรม และค่ากลาง

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • อ่านและเขียนแผนภาพจุด แผนภาพต้น-ใบ และฮิสโทแกรมได้
  • หาค่าเฉลี่ย มัธยฐาน ฐานนิยม จากแผนภาพเหล่านี้ได้
  • เลือกวิธีนำเสนอและค่ากลางให้เหมาะกับลักษณะข้อมูล

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

แผนภาพจุดdot plot

วางจุดหนึ่งจุดต่อข้อมูลหนึ่งค่าเหนือเส้นจำนวน

แผนภาพต้น-ใบstem-and-leaf plot

แยกตัวเลขเป็นส่วนต้น (หลักหน้า) และส่วนใบ (หลักท้าย)

ฮิสโทแกรมhistogram

แผนภูมิแท่งที่ติดกัน ใช้กับข้อมูลที่จัดเป็นช่วง

พิสัยrange

ค่าสูงสุดลบค่าต่ำสุด — บอกว่าข้อมูลกระจายกว้างแค่ไหน

7.1 แผนภาพจุด

  • เหมาะกับข้อมูลจำนวนไม่มาก (ราว ค่า) และค่าที่เป็นไปได้ไม่เยอะ
  • จุดยิ่งกองสูงตรงไหน แปลว่าค่านั้นพบบ่อย → ฐานนิยมดูออกทันที
  • เห็น ค่าผิดปกติ (ค่าที่โดดออกไปไกลจากกลุ่ม) ได้ง่ายมาก
✏️ตัวอย่าง

จำนวนพี่น้องของนักเรียน คน: จงบอกฐานนิยมและพิสัย

  1. ขั้นที่ 1นับความถี่: · · · ·
  2. ขั้นที่ 2ค่าที่กองสูงสุดคือ (มี จุด)
  3. ขั้นที่ 3พิสัย

ตอบ  ฐานนิยม · พิสัย

7.2 แผนภาพต้น-ใบ

  • แยกตัวเลขเป็น ส่วนต้น (หลักสิบขึ้นไป) และ ส่วนใบ (หลักหน่วย)
  • ข้อดีเหนือฮิสโทแกรม: ยังเห็นข้อมูลดิบทุกตัว จึงหามัธยฐานได้ตรงๆ
  • ต้องเรียงใบจากน้อยไปมากในแต่ละแถว และมีคำอธิบายกำกับว่าอ่านอย่างไร
✏️ตัวอย่าง

คะแนนสอบ: จงเขียนแผนภาพต้น-ใบ แล้วหามัธยฐาน

  1. ขั้นที่ 1ส่วนต้น | ใบ
  2. ขั้นที่ 2ส่วนต้น | ใบ
  3. ขั้นที่ 3ส่วนต้น | ใบ
  4. ขั้นที่ 4ส่วนต้น | ใบ
  5. ขั้นที่ 5มีข้อมูล ตัว (คู่) → มัธยฐานคือค่าเฉลี่ยของตัวที่ และ คือ กับ
  6. ขั้นที่ 6

ตอบ  มัธยฐาน

💡 ข้อมูลในแผนภาพต้น-ใบ เรียงมาให้แล้ว จึงหามัธยฐานได้เลยโดยไม่ต้องเรียงใหม่ — นี่คือข้อดีใหญ่ที่สุดของมัน

7.3 ฮิสโทแกรม

ฮิสโทแกรมแผนภูมิแท่ง
ข้อมูลตัวเลขที่จัดเป็นช่วงกลุ่ม/หมวดหมู่
แท่งติดกัน ไม่มีช่องว่างแยกจากกัน
สลับลำดับแท่งได้ไหมไม่ได้ (เรียงตามค่า)ได้
ตัวอย่างความสูง ซม.กีฬาที่ชอบ

ฮิสโทแกรม ต่างจาก แผนภูมิแท่ง อย่างไร

  • แต่ละช่วงควรกว้างเท่ากัน เพื่อให้เปรียบเทียบความสูงของแท่งได้อย่างเป็นธรรม
  • ข้อเสีย: เสียข้อมูลดิบ เพราะรู้แค่ว่ามีกี่ตัวในช่วงนั้น ไม่รู้ว่าค่าจริงคืออะไร
  • จึงหามัธยฐาน/ค่าเฉลี่ยได้แค่ ค่าประมาณ (ใช้จุดกึ่งกลางช่วงแทน)
✏️ตัวอย่าง

ข้อมูลน้ำหนัก (กก.) จัดกลุ่มได้: มี คน · มี คน · มี คน · มี คน จงประมาณค่าเฉลี่ย

  1. ขั้นที่ 1หาจุดกึ่งกลางแต่ละช่วง:
  2. ขั้นที่ 2คูณด้วยความถี่แล้วบวก:
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4จำนวนข้อมูลรวม
  5. ขั้นที่ 5

ตอบ  ประมาณ กิโลกรัม

7.4 เลือกเครื่องมือให้ถูกงาน

ต้องการใช้
เห็นค่าที่พบบ่อยและค่าผิดปกติ ข้อมูลน้อยแผนภาพจุด
เห็นการกระจาย แต่ยังอยากได้ข้อมูลดิบแผนภาพต้น-ใบ
ข้อมูลเยอะมาก ดูภาพรวมการกระจายฮิสโทแกรม
เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มแผนภูมิแท่ง
สัดส่วนของส่วนย่อยต่อทั้งหมดแผนภูมิวงกลม
การเปลี่ยนแปลงตามเวลากราฟเส้น

🔑ทบทวนการเลือกค่ากลาง (ใช้บ่อยในข้อสอบ)

  • ข้อมูลสมมาตร ไม่มีค่าสุดโต่ง → ค่าเฉลี่ย
  • มีค่าสุดโต่ง เช่น รายได้ ราคาบ้าน → มัธยฐาน
  • ข้อมูลเชิงคุณภาพ เช่น สี ไซซ์ → ฐานนิยม

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ค่าเฉลี่ยเลขคณิต

ค่าเฉลี่ยจากข้อมูลจัดกลุ่ม

พิสัย

จุดกึ่งกลางชั้น

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • วาดฮิสโทแกรมโดยเว้นช่องว่างระหว่างแท่ง (ต้องติดกัน)
  • หามัธยฐานจากแผนภาพต้น-ใบ โดยลืมว่าข้อมูลเรียงมาแล้ว จึงไปเรียงใหม่ให้เสียเวลา
  • ใช้จุดกึ่งกลางชั้นผิด (เช่น ใช้ขอบล่างแทน)
  • สรุปว่าฮิสโทแกรมบอกค่าข้อมูลดิบได้ (บอกไม่ได้)

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1ข้อมูล ค่าเฉลี่ยเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2ข้อมูลชุดเดียวกัน มัธยฐานเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3พิสัยของ (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4ฮิสโทแกรมกับแผนภูมิแท่งต่างกันอย่างไร(กดดูเฉลย)

ตอบ  ฮิสโทแกรมใช้กับข้อมูลเป็นช่วงและแท่งติดกัน

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ สถิติ (2)

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด