ทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ในสามเหลี่ยมมุมฉาก กำลังสองของด้านตรงข้ามมุมฉาก เท่ากับผลบวกกำลังสองของอีกสองด้าน — ทฤษฎีบทเดียวที่ใช้ได้ทั้งหาความยาว ตรวจว่าเป็นมุมฉากไหม และต่อยอดไปตรีโกณมิติ
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · เข้าใจและใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสและบทกลับ
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓ระบุด้านตรงข้ามมุมฉากและด้านประกอบมุมฉากได้ถูกต้อง
- ✓ใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสหาความยาวด้านที่ขาดหายได้
- ✓ใช้บทกลับตรวจสอบว่าสามเหลี่ยมที่กำหนดเป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่
- ✓นำไปแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง เช่น ระยะทาง ความสูง เส้นทแยงมุม
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
ด้านตรงข้ามมุมฉากhypotenuse
ด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉาก และเป็นด้านที่ยาวที่สุดเสมอ
ด้านประกอบมุมฉากlegs
ด้านสองด้านที่ประกอบกันเป็นมุมฉาก
สามพจน์พีทาโกรัสPythagorean triple
จำนวนเต็มบวกสามจำนวนที่สอดคล้องกับ
1.1 รู้จักสามเหลี่ยมมุมฉากก่อน
- •สามเหลี่ยมมุมฉาก คือสามเหลี่ยมที่มีมุมหนึ่งเป็น
- •ด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉาก เรียกว่า ด้านตรงข้ามมุมฉาก และเป็นด้านที่ ยาวที่สุดเสมอ
- •อีกสองด้านเรียกว่า ด้านประกอบมุมฉาก
- •ในสามเหลี่ยมมุมฉาก มุมอีกสองมุมรวมกันได้ พอดี (เพราะมุมภายในรวม )
⚠️จุดที่พลาดกันมากที่สุดทั้งบท
ระบุ ด้านตรงข้ามมุมฉากผิด แล้วแทนค่าสลับที่ — ให้จำว่ามันคือด้านที่ไม่ได้ติดกับมุมฉาก และต้องยาวที่สุดเสมอ ถ้าคำตอบออกมาแล้วด้านตรงข้ามมุมฉากสั้นกว่าด้านอื่น แปลว่าทำผิดแน่นอน
1.2 ทฤษฎีบทพีทาโกรัส
เมื่อ คือด้านตรงข้ามมุมฉาก
📎ทำไมจึงจริง (คิดเป็นภาพ)
วาดรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสบนด้านทั้งสามของสามเหลี่ยมมุมฉาก — พื้นที่ของจัตุรัสบนด้านสั้นสองอันรวมกัน จะเท่ากับพื้นที่จัตุรัสบนด้านยาวพอดี ทฤษฎีบทนี้จึงเป็นเรื่อง พื้นที่ ไม่ใช่แค่ความยาว
| หาอะไร | ใช้สูตร |
|---|---|
| ด้านตรงข้ามมุมฉาก | |
| ด้านประกอบมุมฉาก |
จัดรูปสมการให้ตรงกับสิ่งที่โจทย์ถาม
💡เคล็ดลับ
หาด้านยาว = บวก · หาด้านสั้น = ลบ — จำแค่นี้ก็ไม่มีวันใส่เครื่องหมายผิด
1.3 หาความยาวด้านที่ขาดหาย
สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านประกอบมุมฉากยาว และ หน่วย ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ หน่วย
สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านตรงข้ามมุมฉากยาว และด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งยาว อีกด้านยาวเท่าใด
- ขั้นที่ 1โจทย์ให้ด้านยาวมาแล้ว → ต้อง ลบ
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4
ตอบ หน่วย
สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านประกอบมุมฉากยาว และ ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด (ตอบเป็นค่าที่แน่นอน)
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2 ซึ่งถอดรากไม่ลงตัว
- ขั้นที่ 3ประมาณค่า: และ ดังนั้น (ราว )
ตอบ หน่วย (ประมาณ )
💡 ถ้าโจทย์ไม่ได้บอกให้ประมาณ ให้ตอบเป็นรูปติดรากไปเลย — ตรงกว่าและไม่เสียความแม่นยำ
1.4 บทกลับของทฤษฎีบทพีทาโกรัส
บทกลับ
ถ้าสามเหลี่ยมมีด้านยาว (โดย ยาวที่สุด) และ แล้วสามเหลี่ยมนั้น เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก
| เงื่อนไข | ชนิดของสามเหลี่ยม |
|---|---|
| มุมฉาก | |
| มุมแหลม (ทุกมุมเล็กกว่า ) | |
| มุมป้าน (มีมุมหนึ่งใหญ่กว่า ) |
ใช้ตรวจชนิดของสามเหลี่ยมได้ด้วย (ให้ ยาวที่สุด)
สามเหลี่ยมมีด้านยาว เป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่
- ขั้นที่ 1ด้านยาวที่สุดคือ → ให้
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4เท่ากันพอดี
ตอบ เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก
⚠️ระวัง
ต้องเอา ด้านที่ยาวที่สุด มาเป็น เสมอ ถ้าหยิบผิดจะสรุปผิดทันที
1.5 สามพจน์พีทาโกรัส (จำไว้ทำข้อสอบเร็วขึ้นมาก)
| ชุด | คูณ 2 | คูณ 3 | คูณ 4 |
|---|---|---|---|
| — | |||
| — | — | ||
| — | — |
ชุดพื้นฐานที่โจทย์ชอบใช้
- •ชุดใดใช้ได้ คูณด้วยจำนวนเดียวกันทุกตัว ก็ยังใช้ได้ (สามเหลี่ยมคล้ายกัน)
- •เห็นเลข หรือ ในโจทย์เมื่อไร ให้เดาไว้ก่อนว่าน่าจะเป็นมุมฉาก แล้วค่อยตรวจ
- •จำ ชุดแรกไว้ ประหยัดเวลาในห้องสอบได้จริง
1.6 การนำไปใช้
บันไดยาว เมตร พาดกำแพง โดยปลายล่างห่างจากกำแพง เมตร ปลายบนของบันไดสูงจากพื้นเท่าใด
- ขั้นที่ 1บันไดคือด้านตรงข้ามมุมฉาก () · ระยะห่างจากกำแพงคือด้านประกอบ ()
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ สูง เมตร
สนามสี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง เมตร ยาว เมตร เดินตัดตามแนวทแยงจะสั้นกว่าเดินตามขอบสองด้านกี่เมตร
- ขั้นที่ 1แนวทแยง: → เมตร
- ขั้นที่ 2เดินตามขอบสองด้าน: เมตร
- ขั้นที่ 3ต่างกัน:
ตอบ สั้นกว่า เมตร
จุด และ อยู่ห่างกันเท่าใด
- ขั้นที่ 1สร้างสามเหลี่ยมมุมฉาก: ด้านนอนยาว · ด้านตั้งยาว
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ หน่วย
💡 นี่คือที่มาของสูตรระยะห่างระหว่างจุดที่จะเจอใน ม.4 — มันคือพีทาโกรัสนั่นเอง
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
ทฤษฎีบทพีทาโกรัส
หาด้านตรงข้ามมุมฉาก
หาด้านประกอบมุมฉาก
ระยะระหว่างจุด
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗หยิบด้านตรงข้ามมุมฉากผิด แล้วเอาไปบวกแทนที่จะลบ
- ✗ลืมถอดรากตอนท้าย (ตอบ แทน )
- ✗ใช้บทกลับโดยไม่เอาด้านยาวที่สุดมาเป็น
- ✗คิดว่า (ผิด — ลองแทน ดู ได้ ไม่ใช่ )
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1ด้านประกอบมุมฉากยาว และ ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2ด้านตรงข้ามมุมฉากยาว ด้านหนึ่งยาว อีกด้านยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3 เป็นสามเหลี่ยมชนิดใด(กดดูเฉลย)
ตอบ มุมป้าน ()
ข้อ 4สี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านยาว เส้นทแยงมุมยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย
โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด