สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.2
ม.2 · บทที่ 1📐 การวัดและเรขาคณิตอ่าน ~20 นาที

ทฤษฎีบทพีทาโกรัส

ในสามเหลี่ยมมุมฉาก กำลังสองของด้านตรงข้ามมุมฉาก เท่ากับผลบวกกำลังสองของอีกสองด้าน — ทฤษฎีบทเดียวที่ใช้ได้ทั้งหาความยาว ตรวจว่าเป็นมุมฉากไหม และต่อยอดไปตรีโกณมิติ

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: การวัดและเรขาคณิต · เข้าใจและใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสและบทกลับ

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • ระบุด้านตรงข้ามมุมฉากและด้านประกอบมุมฉากได้ถูกต้อง
  • ใช้ทฤษฎีบทพีทาโกรัสหาความยาวด้านที่ขาดหายได้
  • ใช้บทกลับตรวจสอบว่าสามเหลี่ยมที่กำหนดเป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่
  • นำไปแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง เช่น ระยะทาง ความสูง เส้นทแยงมุม

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ด้านตรงข้ามมุมฉากhypotenuse

ด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉาก และเป็นด้านที่ยาวที่สุดเสมอ

ด้านประกอบมุมฉากlegs

ด้านสองด้านที่ประกอบกันเป็นมุมฉาก

สามพจน์พีทาโกรัสPythagorean triple

จำนวนเต็มบวกสามจำนวนที่สอดคล้องกับ

1.1 รู้จักสามเหลี่ยมมุมฉากก่อน

  • สามเหลี่ยมมุมฉาก คือสามเหลี่ยมที่มีมุมหนึ่งเป็น
  • ด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉาก เรียกว่า ด้านตรงข้ามมุมฉาก และเป็นด้านที่ ยาวที่สุดเสมอ
  • อีกสองด้านเรียกว่า ด้านประกอบมุมฉาก
  • ในสามเหลี่ยมมุมฉาก มุมอีกสองมุมรวมกันได้ พอดี (เพราะมุมภายในรวม )

⚠️จุดที่พลาดกันมากที่สุดทั้งบท

ระบุ ด้านตรงข้ามมุมฉากผิด แล้วแทนค่าสลับที่ — ให้จำว่ามันคือด้านที่ไม่ได้ติดกับมุมฉาก และต้องยาวที่สุดเสมอ ถ้าคำตอบออกมาแล้วด้านตรงข้ามมุมฉากสั้นกว่าด้านอื่น แปลว่าทำผิดแน่นอน

1.2 ทฤษฎีบทพีทาโกรัส

เมื่อ คือด้านตรงข้ามมุมฉาก

📎ทำไมจึงจริง (คิดเป็นภาพ)

วาดรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสบนด้านทั้งสามของสามเหลี่ยมมุมฉาก — พื้นที่ของจัตุรัสบนด้านสั้นสองอันรวมกัน จะเท่ากับพื้นที่จัตุรัสบนด้านยาวพอดี ทฤษฎีบทนี้จึงเป็นเรื่อง พื้นที่ ไม่ใช่แค่ความยาว

หาอะไรใช้สูตร
ด้านตรงข้ามมุมฉาก
ด้านประกอบมุมฉาก

จัดรูปสมการให้ตรงกับสิ่งที่โจทย์ถาม

💡เคล็ดลับ

หาด้านยาว = บวก · หาด้านสั้น = ลบ — จำแค่นี้ก็ไม่มีวันใส่เครื่องหมายผิด

1.3 หาความยาวด้านที่ขาดหาย

✏️ตัวอย่าง

สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านประกอบมุมฉากยาว และ หน่วย ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   หน่วย

✏️ตัวอย่าง

สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านตรงข้ามมุมฉากยาว และด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งยาว อีกด้านยาวเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1โจทย์ให้ด้านยาวมาแล้ว → ต้อง ลบ
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ   หน่วย

✏️ตัวอย่าง

สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านประกอบมุมฉากยาว และ ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด (ตอบเป็นค่าที่แน่นอน)

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2 ซึ่งถอดรากไม่ลงตัว
  3. ขั้นที่ 3ประมาณค่า: และ ดังนั้น (ราว )

ตอบ   หน่วย (ประมาณ )

💡 ถ้าโจทย์ไม่ได้บอกให้ประมาณ ให้ตอบเป็นรูปติดรากไปเลย — ตรงกว่าและไม่เสียความแม่นยำ

1.4 บทกลับของทฤษฎีบทพีทาโกรัส

บทกลับ

ถ้าสามเหลี่ยมมีด้านยาว (โดย ยาวที่สุด) และ แล้วสามเหลี่ยมนั้น เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก

เงื่อนไขชนิดของสามเหลี่ยม
มุมฉาก
มุมแหลม (ทุกมุมเล็กกว่า )
มุมป้าน (มีมุมหนึ่งใหญ่กว่า )

ใช้ตรวจชนิดของสามเหลี่ยมได้ด้วย (ให้ ยาวที่สุด)

✏️ตัวอย่าง

สามเหลี่ยมมีด้านยาว เป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่

  1. ขั้นที่ 1ด้านยาวที่สุดคือ → ให้
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4เท่ากันพอดี

ตอบ  เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก

⚠️ระวัง

ต้องเอา ด้านที่ยาวที่สุด มาเป็น เสมอ ถ้าหยิบผิดจะสรุปผิดทันที

1.5 สามพจน์พีทาโกรัส (จำไว้ทำข้อสอบเร็วขึ้นมาก)

ชุดคูณ 2คูณ 3คูณ 4

ชุดพื้นฐานที่โจทย์ชอบใช้

  • ชุดใดใช้ได้ คูณด้วยจำนวนเดียวกันทุกตัว ก็ยังใช้ได้ (สามเหลี่ยมคล้ายกัน)
  • เห็นเลข หรือ ในโจทย์เมื่อไร ให้เดาไว้ก่อนว่าน่าจะเป็นมุมฉาก แล้วค่อยตรวจ
  • จำ ชุดแรกไว้ ประหยัดเวลาในห้องสอบได้จริง

1.6 การนำไปใช้

✏️ตัวอย่าง

บันไดยาว เมตร พาดกำแพง โดยปลายล่างห่างจากกำแพง เมตร ปลายบนของบันไดสูงจากพื้นเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1บันไดคือด้านตรงข้ามมุมฉาก () · ระยะห่างจากกำแพงคือด้านประกอบ ()
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  สูง เมตร

✏️ตัวอย่าง

สนามสี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง เมตร ยาว เมตร เดินตัดตามแนวทแยงจะสั้นกว่าเดินตามขอบสองด้านกี่เมตร

  1. ขั้นที่ 1แนวทแยง: เมตร
  2. ขั้นที่ 2เดินตามขอบสองด้าน: เมตร
  3. ขั้นที่ 3ต่างกัน:

ตอบ  สั้นกว่า เมตร

✏️ตัวอย่าง

จุด และ อยู่ห่างกันเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1สร้างสามเหลี่ยมมุมฉาก: ด้านนอนยาว · ด้านตั้งยาว
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   หน่วย

💡 นี่คือที่มาของสูตรระยะห่างระหว่างจุดที่จะเจอใน ม.4 — มันคือพีทาโกรัสนั่นเอง

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ทฤษฎีบทพีทาโกรัส

หาด้านตรงข้ามมุมฉาก

หาด้านประกอบมุมฉาก

ระยะระหว่างจุด

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • หยิบด้านตรงข้ามมุมฉากผิด แล้วเอาไปบวกแทนที่จะลบ
  • ลืมถอดรากตอนท้าย (ตอบ แทน )
  • ใช้บทกลับโดยไม่เอาด้านยาวที่สุดมาเป็น
  • คิดว่า (ผิด — ลองแทน ดู ได้ ไม่ใช่ )

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1ด้านประกอบมุมฉากยาว และ ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2ด้านตรงข้ามมุมฉากยาว ด้านหนึ่งยาว อีกด้านยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3 เป็นสามเหลี่ยมชนิดใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  มุมป้าน ()

ข้อ 4สี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านยาว เส้นทแยงมุมยาวเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ ทฤษฎีบทพีทาโกรัส

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด