สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.1
ม.1 · บทที่ 8🔢 จำนวนและพีชคณิตอ่าน ~18 นาที

กราฟและความสัมพันธ์เชิงเส้น

ระนาบพิกัดทำให้ “ตัวเลข” กลายเป็น “ภาพ” — ความสัมพันธ์เชิงเส้นจะปรากฏเป็นเส้นตรง และอ่านคำตอบจากกราฟได้โดยไม่ต้องคำนวณ

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · คู่อันดับ กราฟ และความสัมพันธ์เชิงเส้น

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • เขียนและอ่านคู่อันดับบนระนาบพิกัดได้
  • บอกจตุภาคของจุดและเครื่องหมายของพิกัดได้
  • เขียนกราฟของความสัมพันธ์เชิงเส้นจากตารางค่าได้
  • อ่านและแปลความหมายของกราฟในสถานการณ์จริงได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

คู่อันดับordered pair

— ลำดับสำคัญ ตัวหน้าคือแกนนอนเสมอ

จุดกำเนิดorigin

จุด ที่แกนสองแกนตัดกัน

จตุภาคquadrant

พื้นที่ 4 ส่วนที่แกนสองแกนแบ่งระนาบออก

8.1 ระนาบพิกัดและคู่อันดับ

  • แกน = แกนนอน · แกน = แกนตั้ง · ตัดกันที่ จุดกำเนิด
  • คู่อันดับ อ่านว่า “เดินตามแกนนอน หน่วย แล้วเดินตามแกนตั้ง หน่วย”
  • ⚠️ กับ เป็นคนละจุด — ลำดับสำคัญเสมอ
  • จุดที่อยู่บนแกน มี · จุดที่อยู่บนแกน มี
จตุภาคตัวอย่างจุด
ที่ 1 (ขวาบน)
ที่ 2 (ซ้ายบน)
ที่ 3 (ซ้ายล่าง)
ที่ 4 (ขวาล่าง)

จตุภาคและเครื่องหมาย

💡เคล็ดลับ

นับจตุภาคทวนเข็มนาฬิกา เริ่มจากขวาบน — จำง่ายๆ ว่า “เริ่มมุมขวาบน แล้ววนซ้าย”

8.2 ความสัมพันธ์และการเขียนกราฟ

เขียนกราฟจากสมการ

  1. 1สร้างตารางค่า — เลือก ง่ายๆ เช่น
  2. 2แทนค่าลงในสมการเพื่อหา แต่ละตัว
  3. 3เขียนเป็นคู่อันดับ แล้วลงจุดบนระนาบ
  4. 4ลากเส้นผ่านจุดเหล่านั้น
✏️ตัวอย่าง

เขียนกราฟของ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4
  5. ขั้นที่ 5
  6. ขั้นที่ 6ลงจุด แล้วลากเส้น

ตอบ  ได้เส้นตรงที่ตัดแกน ที่ และเอียงขึ้นไปทางขวา

🔑เช็กว่าเป็นความสัมพันธ์เชิงเส้นไหม

ถ้า เพิ่มขึ้นทีละเท่าๆ กัน แล้ว เพิ่ม (หรือลด) ทีละเท่าๆ กันด้วย → กราฟจะเป็นเส้นตรง

ชุด A:
ผลต่าง
ชุด B:
ผลต่าง

ตารางนี้เป็นเชิงเส้นหรือไม่

  • ชุด A ผลต่างคงที่ เป็นเชิงเส้น (กราฟเป็นเส้นตรง)
  • ชุด B ผลต่างไม่คงที่ → ไม่เป็นเชิงเส้น (กราฟโค้ง)

8.3 ลักษณะของกราฟเส้นตรง

รูปทั่วไป

บอกความชัน · บอกจุดที่ตัดแกน

  • → เส้นเอียง ขึ้น จากซ้ายไปขวา
  • → เส้นเอียง ลง จากซ้ายไปขวา
  • → เส้น ขนานแกน (แนวนอน) เช่น
  • สมการรูป → เส้น ขนานแกน (แนวตั้ง)
  • คือค่า เมื่อ — จุดที่เส้นตัดแกน
✏️ตัวอย่าง

กราฟ ตัดแกน ที่ใด และเอียงขึ้นหรือลง

  1. ขั้นที่ 1เทียบกับ ได้ และ
  2. ขั้นที่ 2 ติดลบ → เอียงลง

ตอบ  ตัดแกน ที่ และเอียงลงจากซ้ายไปขวา

8.4 การอ่านและแปลความหมายกราฟ

  • อ่าน ชื่อแกนและหน่วย ก่อนเสมอ — ไม่งั้นแปลผิดทั้งข้อ
  • เส้น ชันมาก = เปลี่ยนแปลงเร็ว · เส้น แบน = ไม่เปลี่ยนแปลง (เช่น รถหยุดนิ่ง)
  • จุดที่กราฟสองเส้น ตัดกัน = สถานการณ์ที่ทั้งสองมีค่าเท่ากัน
✏️ตัวอย่าง

ร้านเช่าจักรยานคิดค่าแรกเข้า บาท และคิดเพิ่มชั่วโมงละ บาท เขียนความสัมพันธ์และหาว่าเช่า ชั่วโมงจ่ายเท่าใด

  1. ขั้นที่ 1ให้ = จำนวนชั่วโมง · = ค่าใช้จ่ายรวม
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3แทน :

ตอบ   บาท · กราฟตัดแกน ที่ (ค่าแรกเข้า) และมีความชัน (ค่าต่อชั่วโมง)

💡 ในโจทย์แบบนี้ = ค่าคงที่/ค่าแรกเข้า และ = อัตราต่อหน่วย เกือบทุกครั้ง

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

คู่อันดับ

รูปทั่วไปของเส้นตรง

เส้นแนวนอน / แนวตั้ง

ตัดแกน Y ที่

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • สลับ กับ ตอนลงจุด
  • นับช่องบนแกนผิดเพราะไม่ดูว่า 1 ช่องเท่ากับกี่หน่วย
  • ลากเส้นตรงทั้งที่ตารางค่าบอกว่าผลต่างไม่คงที่
  • อ่านกราฟโดยไม่ดูชื่อแกนและหน่วย

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1จุด อยู่จตุภาคที่เท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  จตุภาคที่ 2

ข้อ 2 ตัดแกน ที่จุดใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3 ตัดแกน ที่จุดใด(กดดูเฉลย)

ตอบ   (แทน )

ข้อ 4กราฟ เอียงขึ้นหรือลง(กดดูเฉลย)

ตอบ  เอียงลง เพราะ

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ กราฟและความสัมพันธ์เชิงเส้น

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด