กราฟและความสัมพันธ์เชิงเส้น
ระนาบพิกัดทำให้ “ตัวเลข” กลายเป็น “ภาพ” — ความสัมพันธ์เชิงเส้นจะปรากฏเป็นเส้นตรง และอ่านคำตอบจากกราฟได้โดยไม่ต้องคำนวณ
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · คู่อันดับ กราฟ และความสัมพันธ์เชิงเส้น
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓เขียนและอ่านคู่อันดับบนระนาบพิกัดได้
- ✓บอกจตุภาคของจุดและเครื่องหมายของพิกัดได้
- ✓เขียนกราฟของความสัมพันธ์เชิงเส้นจากตารางค่าได้
- ✓อ่านและแปลความหมายของกราฟในสถานการณ์จริงได้
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
คู่อันดับordered pair
— ลำดับสำคัญ ตัวหน้าคือแกนนอนเสมอ
จุดกำเนิดorigin
จุด ที่แกนสองแกนตัดกัน
จตุภาคquadrant
พื้นที่ 4 ส่วนที่แกนสองแกนแบ่งระนาบออก
8.1 ระนาบพิกัดและคู่อันดับ
- •แกน = แกนนอน · แกน = แกนตั้ง · ตัดกันที่ จุดกำเนิด
- •คู่อันดับ อ่านว่า “เดินตามแกนนอน หน่วย แล้วเดินตามแกนตั้ง หน่วย”
- •⚠️ กับ เป็นคนละจุด — ลำดับสำคัญเสมอ
- •จุดที่อยู่บนแกน มี · จุดที่อยู่บนแกน มี
| จตุภาค | ตัวอย่างจุด | ||
|---|---|---|---|
| ที่ 1 (ขวาบน) | |||
| ที่ 2 (ซ้ายบน) | |||
| ที่ 3 (ซ้ายล่าง) | |||
| ที่ 4 (ขวาล่าง) |
จตุภาคและเครื่องหมาย
💡เคล็ดลับ
นับจตุภาคทวนเข็มนาฬิกา เริ่มจากขวาบน — จำง่ายๆ ว่า “เริ่มมุมขวาบน แล้ววนซ้าย”
8.2 ความสัมพันธ์และการเขียนกราฟ
เขียนกราฟจากสมการ
- 1สร้างตารางค่า — เลือก ง่ายๆ เช่น
- 2แทนค่าลงในสมการเพื่อหา แต่ละตัว
- 3เขียนเป็นคู่อันดับ แล้วลงจุดบนระนาบ
- 4ลากเส้นผ่านจุดเหล่านั้น
เขียนกราฟของ
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4
- ขั้นที่ 5
- ขั้นที่ 6ลงจุด แล้วลากเส้น
ตอบ ได้เส้นตรงที่ตัดแกน ที่ และเอียงขึ้นไปทางขวา
🔑เช็กว่าเป็นความสัมพันธ์เชิงเส้นไหม
ถ้า เพิ่มขึ้นทีละเท่าๆ กัน แล้ว เพิ่ม (หรือลด) ทีละเท่าๆ กันด้วย → กราฟจะเป็นเส้นตรง
| ชุด A: | ||||
| ผลต่าง | — | |||
| ชุด B: | ||||
| ผลต่าง | — |
ตารางนี้เป็นเชิงเส้นหรือไม่
- •ชุด A ผลต่างคงที่ → เป็นเชิงเส้น (กราฟเป็นเส้นตรง)
- •ชุด B ผลต่างไม่คงที่ → ไม่เป็นเชิงเส้น (กราฟโค้ง)
8.3 ลักษณะของกราฟเส้นตรง
รูปทั่วไป
บอกความชัน · บอกจุดที่ตัดแกน
- • → เส้นเอียง ขึ้น จากซ้ายไปขวา
- • → เส้นเอียง ลง จากซ้ายไปขวา
- • → เส้น ขนานแกน (แนวนอน) เช่น
- •สมการรูป → เส้น ขนานแกน (แนวตั้ง)
- • คือค่า เมื่อ — จุดที่เส้นตัดแกน
กราฟ ตัดแกน ที่ใด และเอียงขึ้นหรือลง
- ขั้นที่ 1เทียบกับ ได้ และ
- ขั้นที่ 2 ติดลบ → เอียงลง
ตอบ ตัดแกน ที่ และเอียงลงจากซ้ายไปขวา
8.4 การอ่านและแปลความหมายกราฟ
- •อ่าน ชื่อแกนและหน่วย ก่อนเสมอ — ไม่งั้นแปลผิดทั้งข้อ
- •เส้น ชันมาก = เปลี่ยนแปลงเร็ว · เส้น แบน = ไม่เปลี่ยนแปลง (เช่น รถหยุดนิ่ง)
- •จุดที่กราฟสองเส้น ตัดกัน = สถานการณ์ที่ทั้งสองมีค่าเท่ากัน
ร้านเช่าจักรยานคิดค่าแรกเข้า บาท และคิดเพิ่มชั่วโมงละ บาท เขียนความสัมพันธ์และหาว่าเช่า ชั่วโมงจ่ายเท่าใด
- ขั้นที่ 1ให้ = จำนวนชั่วโมง · = ค่าใช้จ่ายรวม
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3แทน :
ตอบ บาท · กราฟตัดแกน ที่ (ค่าแรกเข้า) และมีความชัน (ค่าต่อชั่วโมง)
💡 ในโจทย์แบบนี้ = ค่าคงที่/ค่าแรกเข้า และ = อัตราต่อหน่วย เกือบทุกครั้ง
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
คู่อันดับ
รูปทั่วไปของเส้นตรง
เส้นแนวนอน / แนวตั้ง
ตัดแกน Y ที่
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗สลับ กับ ตอนลงจุด
- ✗นับช่องบนแกนผิดเพราะไม่ดูว่า 1 ช่องเท่ากับกี่หน่วย
- ✗ลากเส้นตรงทั้งที่ตารางค่าบอกว่าผลต่างไม่คงที่
- ✗อ่านกราฟโดยไม่ดูชื่อแกนและหน่วย
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1จุด อยู่จตุภาคที่เท่าใด(กดดูเฉลย)
ตอบ จตุภาคที่ 2
ข้อ 2 ตัดแกน ที่จุดใด(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3 ตัดแกน ที่จุดใด(กดดูเฉลย)
ตอบ (แทน )
ข้อ 4กราฟ เอียงขึ้นหรือลง(กดดูเฉลย)
ตอบ เอียงลง เพราะ
อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย
โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด