สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.6
ม.6 · บทที่ 2📊 สถิติและความน่าจะเป็นอ่าน ~22 นาที

การแจกแจงความน่าจะเป็นเบื้องต้น

เชื่อมสถิติกับความน่าจะเป็นเข้าด้วยกัน — เมื่อรู้ว่าข้อมูลกระจายแบบไหน เราทำนายได้ว่าโอกาสที่ค่าจะตกในช่วงใดเป็นเท่าไร

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · ตัวแปรสุ่ม ค่าคาดหมาย และการแจกแจงปกติ (พื้นฐาน)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • บอกความหมายของตัวแปรสุ่มและเขียนการแจกแจงความน่าจะเป็นได้
  • หาค่าคาดหมายของตัวแปรสุ่มได้
  • บอกลักษณะของการแจกแจงปกติได้
  • ใช้กฎ 68-95-99.7 และ z-score หาความน่าจะเป็นได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ตัวแปรสุ่มrandom variable

ตัวแปรที่รับค่าตามผลของการทดลองสุ่ม

ค่าคาดหมายexpected value

ค่าเฉลี่ยระยะยาวของตัวแปรสุ่ม เขียน

การแจกแจงปกติnormal distribution

การแจกแจงรูประฆังคว่ำที่สมมาตรรอบค่าเฉลี่ย

2.1 ตัวแปรสุ่มและการแจกแจง

  • ตัวแปรสุ่ม คือฟังก์ชันที่จับผลลัพธ์ของการทดลองสุ่มให้เป็นตัวเลข
  • เช่น โยนเหรียญ เหรียญ ให้ = จำนวนหัวที่ออก → รับค่า
  • การแจกแจงความน่าจะเป็น คือตารางที่บอกว่าแต่ละค่ามีโอกาสเท่าไร
  • ผลรวมของความน่าจะเป็นทุกค่าต้องเท่ากับ เสมอ
รวม
ผลลัพธ์TTHT, THHH

โยนเหรียญ 2 เหรียญ · = จำนวนหัว

2.2 ค่าคาดหมาย

ค่าคาดหมาย

🔑สาระสำคัญ

ค่าคาดหมายคือ ค่าเฉลี่ยถ้าทำซ้ำหลายๆ ครั้ง — ไม่จำเป็นต้องเป็นค่าที่เกิดได้จริงด้วยซ้ำ (เช่น ค่าคาดหมายแต้มลูกเต๋าคือ ซึ่งทอดยังไงก็ไม่ออก)

✏️ตัวอย่าง

ทอดลูกเต๋า ลูก จงหาค่าคาดหมายของแต้ม

  1. ขั้นที่ 1แต่ละแต้มมีโอกาส เท่ากัน
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

✏️ตัวอย่าง

เกมหนึ่งจ่าย บาทถ้าทอดลูกเต๋าได้ และเสีย บาทถ้าได้แต้มอื่น ควรเล่นไหม

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  ค่าคาดหมาย — เป็นเกมยุติธรรม เล่นนานๆ ไม่ได้ไม่เสีย

💡 ค่าคาดหมายเป็นเครื่องมือตัดสินใจ — เกมพนันจริงจะมีค่าคาดหมาย ติดลบ สำหรับผู้เล่นเสมอ นั่นคือเหตุผลที่บ่อนได้กำไร

2.3 การแจกแจงปกติ

  • รูป ระฆังคว่ำ สมมาตรรอบค่าเฉลี่ย
  • ค่าเฉลี่ย = มัธยฐาน = ฐานนิยม อยู่ตรงกลางพอดี
  • พื้นที่ใต้โค้งทั้งหมด (คือความน่าจะเป็นรวม)
  • รูปร่างกำหนดด้วยสองค่าเท่านั้น: (ตำแหน่ง) และ (ความกว้าง)

📎ทำไมพบบ่อยในธรรมชาติ

ส่วนสูง น้ำหนัก คะแนนสอบ ความผิดพลาดของเครื่องมือวัด ล้วนแจกแจงใกล้เคียงปกติ — เพราะเกิดจากปัจจัยเล็กๆ หลายอย่างมารวมกัน

กฎ 68-95-99.7

✏️ตัวอย่าง

ส่วนสูงนักเรียนแจกแจงปกติ ค่าเฉลี่ย ซม. ซม. นักเรียนกี่เปอร์เซ็นต์สูงระหว่าง ซม.

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3ช่วง ครอบคลุมประมาณ

ตอบ  ประมาณ

✏️ตัวอย่าง

จากข้อบน นักเรียนกี่เปอร์เซ็นต์สูงเกิน ซม.

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2ช่วง ครอบคลุม → เหลือนอกช่วง
  3. ขั้นที่ 3แบ่งสองข้างเท่ากัน (สมมาตร) → ข้างขวา

ตอบ  ประมาณ

💡 ใช้ความสมมาตรช่วยเสมอ — พื้นที่ซ้ายกับขวาของค่าเฉลี่ยเท่ากันคือ พอดี

2.4 การแจกแจงปกติมาตรฐาน

แปลงเป็นคะแนนมาตรฐาน

  • การแจกแจงปกติมาตรฐานมี และ
  • แปลงเป็น แล้วเปิดตารางหาพื้นที่ (ความน่าจะเป็น) ได้
  • ทำให้ปัญหาทุกแบบใช้ตารางเดียวกันได้หมด ไม่ต้องมีตารางแยกทุก

💡ค่าที่ควรจำ

  • → พื้นที่ทางซ้าย
  • → ประมาณ · → ประมาณ
  • (ใช้ในช่วงความเชื่อมั่น )

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ผลรวมความน่าจะเป็น

ค่าคาดหมาย

คะแนนมาตรฐาน

กฎ 68-95-99.7

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • ผลรวมความน่าจะเป็นไม่เท่ากับ แล้วไม่เอะใจ
  • คิดว่าค่าคาดหมายต้องเป็นค่าที่เกิดได้จริง
  • ลืมว่าการแจกแจงปกติสมมาตร (ใช้ช่วยคำนวณได้)
  • ใช้กฎ 68-95-99.7 กับข้อมูลที่ไม่ได้แจกแจงปกติ

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1ค่าคาดหมายของแต้มลูกเต๋า(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2ข้อมูลแจกแจงปกติ ค่า มี เท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3ช่วง ครอบคลุมกี่เปอร์เซ็นต์(กดดูเฉลย)

ตอบ  ประมาณ

ข้อ 4พื้นที่ทางซ้ายของ เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ การแจกแจงความน่าจะเป็นเบื้องต้น

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด