สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.1
ม.1 · บททบทวน🔢 จำนวนและพีชคณิตอ่าน ~12 นาที

ทบทวนพื้นฐาน — ห.ร.ม. และ ค.ร.น.

ห.ร.ม. คือตัวหารร่วมที่ใหญ่ที่สุด ใช้ตอน “แบ่งให้เท่ากันโดยไม่เหลือ” ส่วน ค.ร.น. คือตัวคูณร่วมที่น้อยที่สุด ใช้ตอน “มาบรรจบกันอีกครั้ง” และตอนทำส่วนเศษส่วนให้เท่ากัน

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · ทบทวนตัวประกอบ จำนวนเฉพาะ ห.ร.ม. ค.ร.น. (พื้นฐานจากประถม)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • แยกตัวประกอบเฉพาะของจำนวนนับได้
  • หา ห.ร.ม. และ ค.ร.น. ได้ทั้งวิธีแจกแจงและวิธีแยกตัวประกอบเฉพาะ
  • เลือกได้ว่าโจทย์ปัญหาข้อนี้ต้องใช้ ห.ร.ม. หรือ ค.ร.น.

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ตัวประกอบfactor

จำนวนนับที่หารจำนวนนั้นได้ลงตัว

จำนวนเฉพาะprime

จำนวนนับที่มากกว่า 1 และมีตัวประกอบเพียง 1 กับตัวมันเอง

ห.ร.ม.GCD / HCF

ตัวหารร่วมมาก — ตัวหารร่วมที่มีค่ามากที่สุด

ค.ร.น.LCM

ตัวคูณร่วมน้อย — ตัวคูณร่วมที่มีค่าน้อยที่สุด

0.1 ตัวประกอบ และจำนวนเฉพาะ

  • ตัวประกอบ ของจำนวนนับ คือจำนวนนับที่หาร ได้ลงตัว เช่น ตัวประกอบของ คือ
  • จำนวนเฉพาะ คือจำนวนนับที่มากกว่า และมีตัวประกอบแค่ ตัว คือ กับตัวเอง
  • จำนวนเฉพาะตัวแรกๆ:
  • ไม่ใช่ จำนวนเฉพาะ (มีตัวประกอบตัวเดียว) และ เป็นจำนวนเฉพาะตัวเดียวที่เป็นเลขคู่

💡เช็กเร็วว่าหารลงตัวไหม

  • หารด้วย ลงตัว — เลขหลักสุดท้ายเป็น
  • หารด้วย ลงตัว — ผลบวกทุกหลักหารด้วย ลงตัว เช่น
  • หารด้วย ลงตัว — เลขหลักสุดท้ายเป็น หรือ
  • หารด้วย ลงตัว — ผลบวกทุกหลักหารด้วย ลงตัว

0.2 การแยกตัวประกอบเฉพาะ

เขียนจำนวนให้อยู่ในรูปผลคูณของจำนวนเฉพาะ — เป็นเครื่องมือหลักที่ใช้ต่อทั้ง ห.ร.ม. ค.ร.น. และเศษส่วน

วิธีทำ (หารสั้นด้วยจำนวนเฉพาะ)

  1. 1เริ่มหารด้วยจำนวนเฉพาะที่เล็กที่สุดที่หารลงตัว ( ก่อน แล้ว )
  2. 2หารซ้ำด้วยตัวเดิมจนหารไม่ลงตัว แล้วค่อยเปลี่ยนไปจำนวนเฉพาะตัวถัดไป
  3. 3ทำจนเหลือ แล้วนำตัวหารทุกตัวมาคูณกัน เขียนย่อด้วยเลขยกกำลัง
✏️ตัวอย่าง

แยกตัวประกอบเฉพาะของ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3 (ต่อไปหาร ไม่ลงแล้ว)
  4. ขั้นที่ 4
  5. ขั้นที่ 5
  6. ขั้นที่ 6
  7. ขั้นที่ 7รวมตัวหาร:

ตอบ  

💡 เขียนเป็นเลขยกกำลังเสมอ จะใช้ต่อได้ง่ายกว่ามาก

0.3 ห.ร.ม. — ตัวหารร่วมมาก

ห.ร.ม. ของ a และ b

จำนวนนับที่มากที่สุดซึ่งหารทั้ง และ ได้ลงตัวทั้งคู่

  1. 1วิธีแจกแจง — เขียนตัวประกอบทั้งหมดของทั้งสองจำนวน แล้วเลือกตัวร่วมที่ใหญ่ที่สุด (เหมาะกับเลขเล็ก)
  2. 2วิธีแยกตัวประกอบเฉพาะ — เอาจำนวนเฉพาะ ที่มีร่วมกัน ยกกำลัง น้อยสุด มาคูณกัน (เหมาะกับเลขใหญ่)

สูตรจากการแยกตัวประกอบเฉพาะ

ตัวเฉพาะที่มีทั้งคู่เท่านั้น · เลือกเลขชี้กำลังน้อยกว่า

✏️ตัวอย่าง

หา ห.ร.ม. ของ และ

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3จำนวนเฉพาะที่มีร่วมกัน: และ (ส่วน มีแค่ตัวเดียว ไม่นับ)
  4. ขั้นที่ 4เลือกกำลังน้อยสุด: และ
  5. ขั้นที่ 5

ตอบ  

🔑ห.ร.ม. ใช้ตอนไหน

  • แบ่งของให้เท่าๆ กันโดยไม่เหลือเศษ และอยากได้ “กองใหญ่ที่สุด”
  • ตัดกระดาษ/ที่ดินเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ใหญ่ที่สุด โดยไม่เหลือเศษ
  • ทำเศษส่วนให้เป็นอย่างต่ำ (หารเศษและส่วนด้วย ห.ร.ม.)

0.4 ค.ร.น. — ตัวคูณร่วมน้อย

ค.ร.น. ของ a และ b

จำนวนนับที่น้อยที่สุดซึ่งทั้ง และ หารได้ลงตัวทั้งคู่

สูตรจากการแยกตัวประกอบเฉพาะ

เอาจำนวนเฉพาะ ทุกตัวที่โผล่มา ยกกำลัง มากสุด

✏️ตัวอย่าง

หา ค.ร.น. ของ และ

  1. ขั้นที่ 1 และ
  2. ขั้นที่ 2จำนวนเฉพาะทุกตัวที่โผล่:
  3. ขั้นที่ 3 · ·
  4. ขั้นที่ 4

ตอบ  

🔑ค.ร.น. ใช้ตอนไหน

  • เหตุการณ์ 2 อย่างที่วนรอบไม่เท่ากัน จะเกิดพร้อมกันอีกครั้งเมื่อไร (ระฆังดัง รถออก ไฟกะพริบ)
  • ทำตัวส่วนของเศษส่วนให้เท่ากัน ก่อนบวกลบ
  • หาจำนวนที่น้อยที่สุดที่หารด้วยหลายตัวลงตัว

0.5 ความสัมพันธ์ที่ต้องจำ

ห.ร.ม. คูณ ค.ร.น. เท่ากับผลคูณของสองจำนวน

  • รู้ค่าใดค่าหนึ่ง หาอีกค่าได้ทันที ไม่ต้องแยกตัวประกอบใหม่
  • ตรวจสอบคำตอบ: จากตัวอย่างข้างบน และ
  • ⚠️ ใช้ได้กับ สองจำนวนเท่านั้น — สามจำนวนขึ้นไปสูตรนี้ไม่จริง
ถ้าโจทย์ถามว่า…ใช้เพราะ
แบ่งได้มากที่สุดกองละเท่าไร ไม่เหลือเศษห.ร.ม.หา “ตัวหาร” ที่ใหญ่ที่สุด
จะตรงกันอีกครั้งในอีกกี่นาทีค.ร.น.หา “ตัวคูณ” ที่น้อยที่สุด
ทำเศษส่วนอย่างต่ำห.ร.ม.หารเศษและส่วนพร้อมกัน
หาตัวส่วนร่วมก่อนบวกเศษส่วนค.ร.น.หาส่วนร่วมที่เล็กที่สุด

สรุปเลือกใช้ให้ถูก

0.6 โจทย์ประยุกต์

✏️ตัวอย่าง

มีดินสอ แท่ง และยางลบ ก้อน ต้องการจัดเป็นชุดของขวัญให้เหมือนกันทุกชุดโดยไม่เหลือเศษ จะจัดได้มากที่สุดกี่ชุด และแต่ละชุดมีอะไรบ้าง

  1. ขั้นที่ 1“แบ่งไม่เหลือเศษ + มากที่สุด” → ใช้ ห.ร.ม.
  2. ขั้นที่ 2 และ
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4ดินสอชุดละ แท่ง · ยางลบชุดละ ก้อน

ตอบ  จัดได้มากที่สุด ชุด · ชุดละดินสอ แท่ง ยางลบ ก้อน

✏️ตัวอย่าง

ไฟสัญญาณ A กะพริบทุก วินาที ไฟ B กะพริบทุก วินาที ถ้าเริ่มกะพริบพร้อมกัน อีกกี่วินาทีจะกะพริบพร้อมกันอีกครั้ง

  1. ขั้นที่ 1“เกิดพร้อมกันอีกครั้ง” → ใช้ ค.ร.น.
  2. ขั้นที่ 2 และ
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ  อีก วินาที

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

ห.ร.ม. จากตัวประกอบเฉพาะ

ค.ร.น. จากตัวประกอบเฉพาะ

ความสัมพันธ์ (สองจำนวน)

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • สลับกัน: “แบ่งของ” ใช้ ห.ร.ม. ไม่ใช่ ค.ร.น.
  • หา ห.ร.ม. แล้วเผลอเอาจำนวนเฉพาะที่มีแค่ฝั่งเดียวมาคูณด้วย
  • ใช้สูตร กับสามจำนวน (ใช้ไม่ได้)

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1แยกตัวประกอบเฉพาะของ (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2ห.ร.ม. ของ และ (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3ค.ร.น. ของ และ (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4ถ้า และ แล้ว เท่ากับเท่าใด(กดดูเฉลย)

ตอบ  

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ ทบทวนพื้นฐาน — ห.ร.ม. และ ค.ร.น.

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด