ปริพันธ์
ปริพันธ์คือ การย้อนกลับของอนุพันธ์ — และผลลัพธ์ที่น่าทึ่งคือมันใช้หา พื้นที่ใต้กราฟ ได้ ทั้งที่ดูเหมือนเป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง
อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · ปฏิยานุพันธ์ ปริพันธ์ และพื้นที่ใต้โค้ง (สายเพิ่มเติม)
🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้
- ✓หาปฏิยานุพันธ์ของฟังก์ชันพื้นฐานได้
- ✓คำนวณปริพันธ์ไม่จำกัดเขตและจำกัดเขตได้
- ✓ใช้ปริพันธ์หาพื้นที่ใต้โค้งได้
- ✓แก้โจทย์ประยุกต์เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ได้
📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท
ปฏิยานุพันธ์antiderivative
ฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์แล้วได้ฟังก์ชันเดิม
ปริพันธ์ไม่จำกัดเขตindefinite integral
— ได้ผลเป็นฟังก์ชัน + ค่าคงตัว
ปริพันธ์จำกัดเขตdefinite integral
— ได้ผลเป็นตัวเลข
6.1 ปฏิยานุพันธ์ — ย้อนกลับของอนุพันธ์
กฎกำลังของปริพันธ์ (กลับด้านกับอนุพันธ์)
🔑ทำไมต้องมี
, , ล้วนมีอนุพันธ์เป็น เหมือนกันหมด — ย้อนกลับจึงไม่รู้ว่าค่าคงตัวเดิมคืออะไร ต้องใส่ ไว้เผื่อ · ลืม คือความผิดพลาดคลาสสิกที่สุด
- •อนุพันธ์: ลดกำลังลง · ปริพันธ์: เพิ่มกำลังขึ้น แล้วหารด้วยกำลังใหม่
- •ตรวจคำตอบได้เสมอ — หาอนุพันธ์ของคำตอบแล้วต้องได้โจทย์เดิม
| ผลลัพธ์ | |
|---|---|
สูตรที่ควรจำ
หา
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
- ขั้นที่ 4ใส่
ตอบ
💡 ตรวจ: อนุพันธ์ของ คือ ✓ ตรงกับโจทย์
6.2 ปริพันธ์จำกัดเขต
ทฤษฎีบทหลักมูลของแคลคูลัส
เมื่อ เป็นปฏิยานุพันธ์ของ
📎ทำไมทฤษฎีบทนี้ยิ่งใหญ่
มันเชื่อม อนุพันธ์ (ความชัน) กับ ปริพันธ์ (พื้นที่) เข้าด้วยกัน ทั้งที่ดูเป็นคนละเรื่อง — ทำให้หาพื้นที่ใต้โค้งได้โดยไม่ต้องซอยเป็นสี่เหลี่ยมเล็กๆ นับล้านชิ้น
- •ปริพันธ์จำกัดเขตให้ผลเป็น ตัวเลข ไม่ใช่ฟังก์ชัน
- •ไม่ต้องใส่ เพราะมันหักล้างกันไปตอนลบ
- • ·
หา
- ขั้นที่ 1ปฏิยานุพันธ์:
- ขั้นที่ 2
ตอบ
6.3 พื้นที่ใต้โค้ง
พื้นที่ระหว่างกราฟกับแกน X (เมื่อ )
⚠️ระวังส่วนที่อยู่ใต้แกน X
ถ้ากราฟอยู่ ใต้แกน ปริพันธ์จะได้ค่า ติดลบ — ถ้าโจทย์ถามพื้นที่จริง ต้องใส่ค่าสัมบูรณ์ หรือแยกช่วงคำนวณแล้วบวกขนาด
หาพื้นที่ใต้กราฟ ตั้งแต่ ถึง
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2ปฏิยานุพันธ์:
- ขั้นที่ 3
ตอบ ตารางหน่วย
พื้นที่ระหว่างเส้นโค้งสองเส้น
คือเส้นบน · คือเส้นล่าง
หาพื้นที่ระหว่าง กับ ในช่วง ถึง
- ขั้นที่ 1ในช่วงนี้ → เส้นบนคือ
- ขั้นที่ 2
- ขั้นที่ 3
ตอบ ตารางหน่วย
💡 ต้องรู้ก่อนว่าเส้นไหนอยู่บน — ลองแทนค่าสักจุดในช่วงนั้นก็รู้แล้ว เช่นที่ : ✓
6.4 การนำไปใช้
ย้อนจากความเร็วกลับไปหาระยะทาง
วัตถุมีความเร็ว ม./วินาที และอยู่ที่ตำแหน่ง เมตร เมื่อ จงหา
- ขั้นที่ 1
- ขั้นที่ 2ใช้เงื่อนไข :
ตอบ
💡 ตรงนี้เห็นประโยชน์ของ ชัดมาก — มันคือ ตำแหน่งเริ่มต้น ที่โจทย์ให้มา ถ้าลืมใส่จะตอบผิด
- •ระยะทางที่เคลื่อนที่ได้ ในช่วง คือ
- •งานที่ทำ โดยแรงที่เปลี่ยนแปลง
- •ปริมาตรของทรงที่หมุนรอบแกน ก็หาได้ด้วยปริพันธ์
📋 สรุปสูตรท้ายบท
หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้
กฎกำลัง
ทฤษฎีบทหลักมูล
พื้นที่ใต้โค้ง
พื้นที่ระหว่างโค้ง
ตรีโกณ
ส่วนกลับ
🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้
- ✗ลืมใส่ ในปริพันธ์ไม่จำกัดเขต
- ✗ใช้กฎกำลังกับ (ต้องใช้ )
- ✗ลืมว่าพื้นที่ใต้แกน ให้ค่าติดลบ
- ✗สลับเส้นบนกับเส้นล่างตอนหาพื้นที่ระหว่างโค้ง
- ✗ใส่ ในปริพันธ์จำกัดเขต (ไม่ต้องใส่)
✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป
ข้อ 1(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 2(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 3(กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 4พื้นที่ใต้ จาก ถึง (กดดูเฉลย)
ตอบ
ข้อ 5(กดดูเฉลย)
ตอบ
เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด