สนามสอบ
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.6
ม.6 · เพิ่มเติม🔢 จำนวนและพีชคณิตอ่าน ~22 นาที

ปริพันธ์

ปริพันธ์คือ การย้อนกลับของอนุพันธ์ — และผลลัพธ์ที่น่าทึ่งคือมันใช้หา พื้นที่ใต้กราฟ ได้ ทั้งที่ดูเหมือนเป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · ปฏิยานุพันธ์ ปริพันธ์ และพื้นที่ใต้โค้ง (สายเพิ่มเติม)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • หาปฏิยานุพันธ์ของฟังก์ชันพื้นฐานได้
  • คำนวณปริพันธ์ไม่จำกัดเขตและจำกัดเขตได้
  • ใช้ปริพันธ์หาพื้นที่ใต้โค้งได้
  • แก้โจทย์ประยุกต์เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ปฏิยานุพันธ์antiderivative

ฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์แล้วได้ฟังก์ชันเดิม

ปริพันธ์ไม่จำกัดเขตindefinite integral

— ได้ผลเป็นฟังก์ชัน + ค่าคงตัว

ปริพันธ์จำกัดเขตdefinite integral

— ได้ผลเป็นตัวเลข

6.1 ปฏิยานุพันธ์ — ย้อนกลับของอนุพันธ์

กฎกำลังของปริพันธ์ (กลับด้านกับอนุพันธ์)

🔑ทำไมต้องมี

, , ล้วนมีอนุพันธ์เป็น เหมือนกันหมด — ย้อนกลับจึงไม่รู้ว่าค่าคงตัวเดิมคืออะไร ต้องใส่ ไว้เผื่อ · ลืม คือความผิดพลาดคลาสสิกที่สุด

  • อนุพันธ์: ลดกำลังลง · ปริพันธ์: เพิ่มกำลังขึ้น แล้วหารด้วยกำลังใหม่
  • ตรวจคำตอบได้เสมอ — หาอนุพันธ์ของคำตอบแล้วต้องได้โจทย์เดิม
ผลลัพธ์

สูตรที่ควรจำ

✏️ตัวอย่าง

หา

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3
  4. ขั้นที่ 4ใส่

ตอบ  

💡 ตรวจ: อนุพันธ์ของ คือ ✓ ตรงกับโจทย์

6.2 ปริพันธ์จำกัดเขต

ทฤษฎีบทหลักมูลของแคลคูลัส

เมื่อ เป็นปฏิยานุพันธ์ของ

📎ทำไมทฤษฎีบทนี้ยิ่งใหญ่

มันเชื่อม อนุพันธ์ (ความชัน) กับ ปริพันธ์ (พื้นที่) เข้าด้วยกัน ทั้งที่ดูเป็นคนละเรื่อง — ทำให้หาพื้นที่ใต้โค้งได้โดยไม่ต้องซอยเป็นสี่เหลี่ยมเล็กๆ นับล้านชิ้น

  • ปริพันธ์จำกัดเขตให้ผลเป็น ตัวเลข ไม่ใช่ฟังก์ชัน
  • ไม่ต้องใส่ เพราะมันหักล้างกันไปตอนลบ
  • ·
✏️ตัวอย่าง

หา

  1. ขั้นที่ 1ปฏิยานุพันธ์:
  2. ขั้นที่ 2

ตอบ  

6.3 พื้นที่ใต้โค้ง

พื้นที่ระหว่างกราฟกับแกน X (เมื่อ )

⚠️ระวังส่วนที่อยู่ใต้แกน X

ถ้ากราฟอยู่ ใต้แกน ปริพันธ์จะได้ค่า ติดลบ — ถ้าโจทย์ถามพื้นที่จริง ต้องใส่ค่าสัมบูรณ์ หรือแยกช่วงคำนวณแล้วบวกขนาด

✏️ตัวอย่าง

หาพื้นที่ใต้กราฟ ตั้งแต่ ถึง

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2ปฏิยานุพันธ์:
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   ตารางหน่วย

พื้นที่ระหว่างเส้นโค้งสองเส้น

คือเส้นบน · คือเส้นล่าง

✏️ตัวอย่าง

หาพื้นที่ระหว่าง กับ ในช่วง ถึง

  1. ขั้นที่ 1ในช่วงนี้ → เส้นบนคือ
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3

ตอบ   ตารางหน่วย

💡 ต้องรู้ก่อนว่าเส้นไหนอยู่บน — ลองแทนค่าสักจุดในช่วงนั้นก็รู้แล้ว เช่นที่ :

6.4 การนำไปใช้

ย้อนจากความเร็วกลับไปหาระยะทาง

✏️ตัวอย่าง

วัตถุมีความเร็ว ม./วินาที และอยู่ที่ตำแหน่ง เมตร เมื่อ จงหา

  1. ขั้นที่ 1
  2. ขั้นที่ 2ใช้เงื่อนไข :

ตอบ  

💡 ตรงนี้เห็นประโยชน์ของ ชัดมาก — มันคือ ตำแหน่งเริ่มต้น ที่โจทย์ให้มา ถ้าลืมใส่จะตอบผิด

  • ระยะทางที่เคลื่อนที่ได้ ในช่วง คือ
  • งานที่ทำ โดยแรงที่เปลี่ยนแปลง
  • ปริมาตรของทรงที่หมุนรอบแกน ก็หาได้ด้วยปริพันธ์

📋 สรุปสูตรท้ายบท

หน้านี้พิมพ์แยกไปติดโต๊ะอ่านหนังสือได้

กฎกำลัง

ทฤษฎีบทหลักมูล

พื้นที่ใต้โค้ง

พื้นที่ระหว่างโค้ง

ตรีโกณ

ส่วนกลับ

🚫 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

รู้ไว้ก่อนพลาด — ข้อสอบชอบวางกับดักตรงนี้

  • ลืมใส่ ในปริพันธ์ไม่จำกัดเขต
  • ใช้กฎกำลังกับ (ต้องใช้ )
  • ลืมว่าพื้นที่ใต้แกน ให้ค่าติดลบ
  • สลับเส้นบนกับเส้นล่างตอนหาพื้นที่ระหว่างโค้ง
  • ใส่ ในปริพันธ์จำกัดเขต (ไม่ต้องใส่)

✅ เช็กตัวเองก่อนไปบทต่อไป

ข้อ 1(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 2(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 3(กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 4พื้นที่ใต้ จาก ถึง (กดดูเฉลย)

ตอบ  

ข้อ 5(กดดูเฉลย)

ตอบ  

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยสนามสอบ อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด